PDA

Просмотр полной версии : Негласная историография


Ziyadli
25.03.2008, 15:39
ИСТОРИОГРАФИЯ « А-ЛЯ ПОСТ-СТАЛИН »



Известно, что в сталинское время, борьба с «пантюркизмом» и «пантуранизмом»
в литературе и в истории была одной из основных занятий советской научной
интеллигенции.Даже после Великой Отечественной войны по заказу из Кремля
древнетюркский эпос « Китаб-и Дэдэ Горгуд » был объявлен «анти-коммунистическим» и
«националистическим» (?!). Но и после Сталина борьба с «пан-тюркистко-туранистичес-
кими ведьмами» продолжалась, вплоть до горбачевской перестройки.
Стажируясь в историческом факультете Бакинского Университета, а также в
Институте Археологии и Этнографии АН Азербайджана я собрал воспоминания
старых ученых, которых сейчас можно назвать «тюркистко-КэГэБэшными
байками».



* * *

«Новейшая агванская история после Октябрьской революции»

1974 г.Юсиф Юсифов опубликовал новое свое произведение о тюркизмах в «Истории
Агван(Албан)» албанского летописца Моисея Каганкатваци. Смысл статьи заключалось
в том, что сам албанский язык считается мертвым, после насильного подчинения арабами
агванской церкви армянской (союзницей арабов), все церковные книги албан были пере-
ведены на армянский (с редакцией) или уничтожены. Известно что, часть агван
армянизировалась, часть приняла ислам, другая часть эмигрировала в восточную
Византию и огречилось. Ну так вот, по историку при переводе книги «История Агван»
армянские компиляторы оставили массу, грамматических и смысловых
выражений и слов указывающих что, албанский язык относился к тюркским
. Ммм-даааа…
Этого уже ученому-мужу «не простили»! В конференции историков в столице СССР
некоторые историки из Еревана, Ленинграда и Москвы открыто высказали свой
«протест» против «пантуранистически» настроенного ученого. Ю.Юсифов рассказывал,
самое интересное было то, что после его доклада на научной основе никто его не
критиковал, а были лищь лозунги с пеной у рта, и академик Играр Алиев поддакивал всем
этим ученым: « Я же вам говорил что, он пантюркист!». Ученый был вызван в КГБ
Аз.ССР, где ему офицер порекомендовал, чтобы больше профессор «не трогал»
албанскую тему, ну и что из того что, ученый знал древнеармянский (грабар). По словам
ученого, он жалел только об одном что, из-за его этой статьи досталось и ред.коллегии
журнала «Советская тюркология» (Юсифов Ю. Б. О некоторых языковых элементах
тюркского происхождения в сочинении албанского историка – Советская тюркология,
1974, № 2 )

* * *

«Пантюркизмы в этнографии»

1978 год. В одном из бюллетеней АН Аз.ССР вышла статья исследователя по
исторической этнографии края канд. ист. наук Гиясэддина Гейбуллаева. В статье
говорилась что, на языках не-тюркоязычных этнических групп края есть тюркизмы,
которые не встречаються в тюркских языках Закавказья. Вроде обыкновенная статейка.
Но зоркое око пламенных борцов с пантюркизмом сразу в этой статье разглядело «бур-
жуазно-националистическую крамолу». Дискуссия по этой статье в зале Инст. истории
перешла в словесную перепалку с употреблениями «идеоматических выражений»,
мягко говоря, не столь соответствующих этическим нормам. Даже академик Играр
Алиев в пылу «коммунистическо-антитюркисткого перегара» выкрикнул:
-- Что, с вами происходит? Гиясэддин, ты и Зия Буниятов, Ворошил Гукасьян
(удин по нации—Oquzer), вы же не тюрки, а представители этнических меншинств или
полукровки! Что же вы «пантюркизм гнете»?!
( намек на статью В. Гукасьяна (Гукасьян В. Л. Тюркизмы в албанских источниках –
Советская тюркология, 1977, №2) и на перевод академика З.Буниятова некоторых
арабских источников где население Южного Кавказа называлось «тюрками» еще в 7 в.—
Буниятов З. М. Обзор источников по истории Азербайджана. Источники арабские. Б.
1965; его, Азербайджан в 7-9 вв., Б., 1965)

* * *

«Cимпозиум протоалтайцев»

1973 г. В Баку открылась научный симпозиум по проблеме этногенеза
азербайджанцев.Симпозиум рассчитанный на десять дней, продолжался всего … два дня!
По анонимным жалобам «трудящихся» с подачи КГБ, бедной АН Аз.ССР больше ничего
не оставалось, как прикрыть лавочку симпозиума. А анонимные «трудящиеся»
жаловались что, на симпозиуме в выступлениях часто слышатся такие анти-
коммунистические слова как, «тюркизмы», «протоалтайцы в Передней Азии», «шумеры»,
«миграция европоидов среднеземноморского типа «Каспи» на Восток», «приток
древнетюркских племен в Закавказье до н.э.» и другие нехорошие словечки.


* * *

« ГэБэшная версия этногенеза»

1979 г. профессор, доцент, зам. Инст. истории АН Азерб.ССР, участник Великой
Отечественной, Герой СССР, и т.д. и т.п., Махмуд Исмаилов написал статейку об ос-
новных моментах этногенеза азербайджанского народа. Ученый опираясь на выводы
лингвистов, археологов и на исторические факты выдвинул мысль что, азербайджанцы-
этнические тюрки и др. тюркские народы Южного Кавказа и Ирана имеют аборигенные
корни и процент «тюркизации» (ассимиляции) в процессе этногенеза был очень низкий,
а доля консолидации очень высока. Так по нему, тэзис «об отуречивании во время Сель-
джукского притока в Азербайджан и в Иран» не имеет под собой ни фактической, ни
логической основы. Основная масса Огузов-туркмен переместилась в Византию
(Анатолию), так как Сельджуки шли с лозунгами «о спасении ислама» и «святой борьбе»
с православной Византией. Вот. в формировании современных турок (западной
Анатолии) доля ассимиляции за всю историю была высока. А в Азербайджан
туркменский наплыв начался гораздо позже, когда начались шиитско-сунитские войны
между Османцами и Сефевидами с 16 вв. И к тому же эмигрировавшие из Анатолии
шиитские туркменские племена сами растворились в давно сформировавщейся тюркской
массе местных и влияние их было ничтожно мало. Сегодня в турецком языке много
фонетических и грамматических сходств с туркменами Туркменистана, чем с тюрками
Азербайджана и Ирана. Так, профессор заключал, что азербайджанский язык
сформировался окончательно еще до10-11 вв. по ходу исламизации местных и пришлых
тюркских племен
Но профессор сделал большую ошибку. Нет, не научную, а политическую…
Четыре года назад до этой статьи, в 1975 г. в Баку была репрессирована группа ученых и
студентов. Кружок любителей истории во главе с академиком Худу Мамедовым
постепенно трансформировалась в полулегальную организацию по спасению родного
языка. Студенты начали выпускать листовки и стен.газеты в которых требовалась
усиление азербайджанского языка в преподовании и в переводе учебников. Так же,
пересмотр основных официальных тезисов истории края... Pеакция была в стиле КГБ…
Академик на долгое время оставался под домашним арестом. Допрос с пристрастием
его не затронул (все таки, академик). Но «младшему офицерскому составу» кружка
досталась по полной программе. Аресты, пытки, исключение из комсомола и партии,
из институтов и академии, осуждение и т.д. По справедливости, репрессии не были столь
жестокими, как в России и на Украине в те времена. Гейдар Алиев, как и Кунаев, все таки
защишал своих интеллигентов как мог… Но эта другая история…
И вот гэбэщники напрягли свои уши и взоры по сигналам «анонимных трудящихся».
Не ужель-та не искоренили, не ужель-та опять началось?.. Уважаемый ученый был
приглашен в полит.отдел ГБ республики. Конечно, он никакой-то там студент, что-бы
его избили, выдернули ногти и вставили диоды… Все таки, ученый с именем и герой
войны… Ему только сказали что, слово «тюрк» довольно часто употребляется в статейке.
М. Исмаилов рассказывал что, в издевку, он начал этого «пацана в мундире» учить как
надо ловить шпионов США. Поняв, что над ним издеваются, молодой гэбэшник вышел.
В место него вошел давний приятель ученого, старый гэбэшник и на коленях его умолял
что, если он не сделает того, о чем требует руководство ГБ, этого старого друга-
гэбэшника могут даже устронить от дел, а ему надо, что бы до пенсии устроить своих
детей в «тепленкие местечки». Ну и ладно; ученый махнул рукой… И через месяц
выходит «переиздат» статьи с «высоконаучной» терминологией :
«… азербайджанский язык и народ сформировался в основном консолидацией
древнеазербайджанских языков (?!) и древнеазербайджанских племен, как аборигенных,
так и пришлых (?!)»
Тут уж, комментировать нечего…


* * *

« Аз и… ГБ »

1984 г. Во время занятий в факультете литературы гос.университета в Баку,
прямо с аудитории вызвали преподователя в деканат. В деканате преподователя
ждали декан, парторг, проректор, несколько лиц в «строгогражданскойформе» и
студент тюркологического факультета, которого родители уже два дня
обыскались. Студент выглядел разбитым, в прямом смысле слова. Фингалы под
глазами, опухшие губы и нос. Морально сломленный студент подняв указательный
палец левой руки (правая была в гипсе), показал на преподавателя. А преподавателем
был – канд. наук, тюрколог, член ред. коллегии журнала «Сов. тюркология» Айдын
Мамедов. Студент с явно пустыми глазами посмотрев на А.Мамедова произнес:
-- Да, это он дал мне книгу писателя-казаха.
Лицо в «строгогражданском» язвительно улыбнулся и сказал :
-- О-о-о, Айдын «эфэнди», опять Вы? И давно мы Вас в своей конторе не видели.
Даже соскучились, волновались… Куда это Вы пропали? Пройдемте с нами.
Опять за столиком сладостей и чая поговорим о древних тюрках, о шумерах, о гуннах и
о других интересных темах...
Но ученого естественно, не «отпрессовали». Была беседа, обыск, объяс-
нительная на счет того, откуда эта «запрещенная книга» и почему ученый отдал ее
студенту. Ученый заинтересовался, почему этот несчастный студент так выглядел. По
ответам гэбэщников они не знают, он подрался наверно с кем-то, до того как его взяли.
А.Мамедову запретили на несколько лет преподование. После, этот студент извинился и
признался ему, что он рассказал сокурсникам о книге Олжаса Сулейменова («Аз и Я»,
Алма-Ата, 1975) Кто-то из сокурсников, с обостренным чуством коммунистической
совести и очень редким талантом будущего «сэксота» просигналил в нужные органы.
Студент во время допроса повел себя как настоящий «партизан», и даже когда ему отбили
почки и сломали руку, он твердил что, книгу нашел в туалете (?!). Но когда ему, обещали
что, эту ночь он проведет в камере не один, а с представителями секс.меншинств, то он
сломался.


* * *

«Приурмийские делишки»

1987 год, знаток древней истории, эламитолог, спец. по древним языкам профессор
Юсиф Юсифов опубликовал статью (Юсифов Ю. Б. Ранние контакты Месопотамии с
северо-восточными странами (Приурмийская зона) – Вестник древней истории, 1987, №1).
Кратко, в научной статье утверждалась что в древних языках Передней Азии немало
«алтаизмов», и это связано племенами т.н. «приурмийской зоны». Т.е. племена
обитавщие вокруг озера Урмия (совр. северо-западный Иран) могли иметь алтайские
корни в 4-3 тыс. до н.э. Ой, что тут началось…
Азербайджанские ученые, основатели «советско-индоарийского течения» в истории
Закавказья Играр Алиев и Сумбат-заде жаловались в АН СССР, руководству республиканского ЦК что, они давно подозревали этого «типа» в пантюркизме.
Профессор был вызван в полит.отдел ЦК Аз.ССР, где ему – ученому, какой-то там
партийный чиновник ясно объяснил что, «алтайцы» жили, живут и будут жить на Алтае,
а в «приурмийской зоне» жили «древние урмийцы» язык которых не подлежит
исследованиям. И потом, что за манера обращаться к западным исследованиям, когда
есть «родные советские книги»?!.

* * *



« Барашек-пантуранист»


В конце 70-х под Тбилиси археологи нашли большую скульптуру «барана», вы-
тесанной из целой каменной глыбы. Все поздравляли археологов с успешной находкой,
а ученые-грузинские писали об еще одном памятнике древних иберов. Но тут один
ученый сказал что, эти памятник чужд древним иберам. Это-персоязычный барашек,
так, еще Аристов писал что, в Закавказье памятники баранам ставили «индо-арийцы»,
конкретно, предки современных курдов. Спор был в разгаре, когда в костер подлили
горючего, археологи Идеал Нариманов и Кызласов, этнограф Гиясэддин Гэйбуллаев.
Мол, не уж-то, древние иберы со своими каменными баранами доходили до Саяно-Алтая,
или какой персоязычный народ ставил знаки в форме «барана» на свои пастбища. И с
боку у этого барашка не узоры, а древ.тюрк. руника или тюркские племенные тамги.
Пошли оскорбления в адрес «пантуранистов», те тоже не были подарками, отвечали
словами на чем наука стоит. Вмещался главный орбитр по науке—Контора Глубоких
Бурений. Все затихло. И «барашек-пантуранист» тоже исчез, как будто его и не было. До
сих пор неизвестно, где он пасеться…
Наверно, обиделся…


* * *


« Индо-Арена : взлет и падение »

Еще в 30-х годах ХХ в. молодой аспирант Играр Алиев написал книгу-очерк по
истории Мидии. В очерке говорилось что, Мидия была многоязычная по этническому
составу. Но ведущим этносом были потомки кутиев, которые возможно относились к
«протоалтайским» языкам. Молодой ученый доказывал, что в кутийской топонимике
много слов которые объясняются только алтайскими языками и мат. культура их
очень сходна с эламской, язык которых тоже был агглюнативным. Но потом начались
странные вещи. Молодой ученый через несколько лет, 1938 г., написал что, его
выводы насчет кутиев, были ошибочны. Язык энных невозможно отнести к
никаким известным языковым системам. Дальше больше, мол в Манне и в Мидии
население наверно, может быть был древнеперсидским. Но после войны, ученый,
развивая свою мысль убрал такие слова как, «наверно, может быть». Мол, население
Манны и Мидии «конкретно» было персо-индийским. И кто, ишет «алтайцев» в древнем
Иране, тот, извините за «нецензурку», пантюркист!
А как на самом деле происходила эволюция научных мыслей у будущего академика.
Дело в том, что со второй половины 30-х годов пошла новая волна репрессий. ЦК и ЧК
Азер.ССР должен был выполнить и перевыполнить план по выявлению «пантюркисто-
пантуранистических недобитков».В «ежовые руковицы» попали не только
младшенаучные работники, но историки более высокого масштаба как, академик
Чобан-задэ, Бахарлы, Салман Мумтаз и др. Естественно, у молодого аспиранта выбор был
невелик; или спорить с официозом, с перспективой «лагерной баланды», или же,
выполнить соц.заказ. Т.е. как во всех тюркоязычных республиках--древнюю историю
приписать на «индо-арийцев». Но, отступление не кончилось этим. Официоз требовал
«борьбу с пантюрко-туранистами». За спинами уже не спрячешся. И молодой ученый
начал выступать на комсом.собраниях с разоблачениями «бурж.-нац. элементов». Как раз,
началась компания по борьбе с «пантюркистом» Марром. Бывший его ученик, понял,
надо воспользоватся моментом, а то его тоже «спищут». Дальше уже все пошло по маслу.
Регалии и почет, уважение и должности, Уже член-кором АН республики, он стал
директором Инст.истории. Все шло отлично. Но, началось «оттепель хрушевская».
Появились младшенаучные сотрудники и любопытная студентура совавщие свои носы
куда угодно. И вот к концу 60-х эти «желторотики» подросли и начался новая волна
вопросов и критики истории. Но И.Алиев еще был тем крепким орешком. Но, чем
дальше, чем больше. «Новопантуранисты» начали подымать свои пресловутые головы.
Под самым носом академика был заядлый «пантюркист»: герой Великой Отечественной,
профессор, зам. того же института М. Исмаилов. Его не прошибешь; все таки герой войны
и фронтовой коммунист. Да к тому же, другой фронтовик, боевой товарищь Брежнева по
Малой Земле, тоже герой, директор инс. востоковедения, арабист, академик З. Буниядов,
тоже надоел со своей объективностью. Хотя он и не «пантюркист», но переводит арабские
источники дающие повод «желторотикам». А с начала 80-х по нарастающей пошла волна
критики официальной истории и критиканы даже ехидничали; кажись, Играр со своей
«индоарийской монополией» засиделся в инст. истории. Уже начали выходить даже
книги лингвистов, тюркологов, историков критикующие официальные постулаты
истории. «Самиздат» вообще обнаглел. Была переиздана книга Крамера «История
начинается в Шумере» переводом с турецкого, так как в советском переводе были
вырезаны нецензурные мысли о шумеро-тюркских параллельях. Но дальще …
Перестойка, война и развал СССР. Книги и статьи «пантуранистов» стали выходить с
большими тиражами. Статьи оппозиционных и проправительственных газет открыто
начали нападки на Играра Алиева и на др. «душителей исторической правды», «убийц
тюркского духа», «персидско-кремлевских агентов в науке». Играр Алиев напоролся
на то, с чем он боролся всю жизнь. 1993 г. во время вступительных экзаменов в аспи-
рантуру Инст. истории АН, вообще нервы академика не выдержали. Какая та пост-сту-
дентка на вопрос в билете о племенах Мидии ответила что, исконно территория Мидии
была заселена прототюркскими племенами, а с половины 1-го тысячилетия до н. э.
здесь начали появляться персоязычные племена. На бурную реакцию академика эта
пост-студентка холодна ответила что, единственно сохранивщийся слово мидян эта
«кебанк» (пес), и та относится к тюркским языкам. Полностью потеряв контроль над
собой академик воскликнул «Смотрите! Какая-та студентка учит меня! Твои и другим
детям мозги в университете вся эта «пантюркисткое отребье» отравили национализмом.
Жаль что, сейчас не те времена! Я тебе отметку не поставлю!». Но расстерявщейся
девушке отметку поставил зам.директора Инс. истории М. Исмаилов, сидевщий
рядом с академиком и довольно улыбающийся в бородку.
Чем дальше, чем больше портили жизнь ученому. В одном ток-шоу на ТВ спор
между академиком и тюркологом Ф. Джалалоглу перешло в открытое обвинение
в адрес академика в «фальсификаторстве», «анти-тюркизме» и т. д. и т. п. После
этого у академика обострился правасторонний параличь. Последний раз его концепция
нашла отрожение в издании книги об истории края, что привело к травле ученого.
Дело дошло до того, что академик обратился в полицию. Какие та подростки обзывают
его «персидским агентом, прихвостнем». Полиция обещала что, найдет и накажет
этих молодых «сереньких волчат», и больше ничего. Только по ночам академик выходил из дома подышать свеженким воздухом. В институте он мало появлялся, оскорбления
со страниц газет лилось как весенний дождик. Злая ирония судьбы, постоянные
оппоненты академика Юсиф Юсифов и Г. Гэйбуллаев выступили в прессе и призвали
интеллигенцию и националистически настроенную часть молодежи прекратить травлю
академика, мол есть наука и научную дискуссию не надо переводить в полит. плоскость,
не надо уподобляться академику и если не такие оппоненты как Играр Алиев, то
не было бы и поиск аргументов и анти-доводов.
Еще один грустный штрих… Когда умер Играр Алиев и состоялись похороны,
несколько «авторитетов серых волков» «отдыхающих» в местах не столь уж
отдаленных, пустили «прогон» : мол, если кто-то умер, кем бы не был при жизни, не надо
осквернять его могилу, все таки некто был мусульманином…

* * *

Вот такие историографические байки… А многие ученые тех лет уже почили своей
смертью. Кроме, академика З. Буниятова; он был застрелен исламистами в подъезде
своего дома. Исламистам, получившие после «пожизненное», не понравилась его
комментарии к Корану, которого он сам же перевел на азербайджанский… Земля им всем
пухом…Аминь

©

IuM
26.03.2008, 10:41
Не возражаешь, если выставлю на днях ответы академика Играра Алиева на выпады его оппонентов? Как говориться, осужденному предоставляется последнее слово...

Ziyadli
26.03.2008, 14:27
<div class='quotetop'>Цитата(Iu.M. @ 26.3.2008, 10:41) 125657</div>
Не возражаешь, если выставлю на днях ответы академика Играра Алиева на выпады его оппонентов? Как говориться, осужденному предоставляется последнее слово...
[/b]
Да, ставь, конечно.

yojik
08.04.2008, 23:15
(E.ə.III minillik - e.ə.I minilliyin birinci yarısı)

Dövlət, etnogenez və dilimizin mənşəyi məsələlərinin qoyuluşu

Azərbaycan xalqının və onun dilinin mənşəyi hələ də mürəkkəb bir problem olaraq qalmaqdadır. Xalqımızın etnik tarixi ilə alimlər sistemli şəkildə XX əsrdə məşğul olmağa başlamışlar. Bu sahədə əsas mənbə ayrı-ayrı dövrlərin tədqiqinə həsr olunmuş monoqrafiyaların materialları əsasında ümumiləşdirilmiş «Azərbaycan tarixi» kitablarıdır - [b]1958-ci ildə MEA Tarix institutunun çap etdiyi «Azərbaycan tarixi» (1 cild), 1994-cü ildə Təhsil Nazirliyinin qrifi ilə ali məktəblər üçün dərslik kimi çap olunmuş «Azərbaycan tarixi» və Azərbaycan MEA-nın çoxcildli «Azərbaycan tarixi»nin I cildi (1998). Şübhəsiz, bunlardan əlavə, çoxsaylı məqalələr, dərslik, dərs vəsaiti və monoqrafiyalar da vardır.
Yuxarıda qeyd edilən kitablardan birincisində mö’tədil şəkildə qoyulmuş problem (dövlət, etnogenez və dilimizin mənşəyi məsələləri) ikinci və üçüncü kitablarda kəskin ziddiyyət təşkil edən konsepsiyalar kimi inkişaf etdirilmişdir. Xüsusilə son kitabda əsas ideyalar tarixi həqiqətin təhrifindən ibarət olub, xalqın tarixinə zidd ideoloji baxışlardan alınmışdır.
«Akademik nəşr» və son kitab olduğu üçün biz də bu kitabdan başlayırıq.

Kitabın əvvəlindəki «İnstitutdan» başlıqlı bir səhifəlik yazıda deyilir ki, 7 cildliyin 5 cildi 1990-cı ildə artıq hazır idi, lakin «dövrün siyasi konyunkturasından azad deyildi», ona görə də oxuculara təqdim edilən bu kitab 90-cı illərdə «əhəmiyyətli dərəcədə yenidən işlənib düzəldilmişdir».(1; 5) Lakin kitabla tanışlıq göstərir ki, «dövrün konyunkturası» ən mühüm məsələlərdə nəinki aradan qaldırılmamış, əksinə, bir qədər də kəskinləşdirilmişdir. Birinci cild bizə, hər şeydən əvvəl, etnogenez və dil məsələlərini aydınlaşdırmalı idi. Lakin mə’lum olur ki, bu sahədə əsas fikir nəinki 60-cı illərdən irəli getməmiş, əksinə, Sovet dövrünün ən qatı çağlarının ideyaları üzərində daha möhkəm köklənib. Başqa sözlə, tarixi təhrifdən ibarət olan keçmiş qeyri-elmi, sün’i və saxta konsepsiya sanki qəsdən daha da qatılaşdırılmışdır.
Budur, kitab boyu dövlət, etnogenez və dil məsələlərinin müəllifi İqrar Əliyev 40 səhifəlik «Giriş»də Azərbaycan xalqının mənşəyinin və dilinin hansı etnoslar və hansı etnosların dili əsasında təşəkkül tapdığını belə ümumiləşdirmişdir: «...bir sıra qeyri-müəyyənliklərə, çətinliklərə baxmayaraq, Azərbaycan xalqının etnogenezi konsepsiyası müəyyən dərəcədə, ümumi şəkildə tarix elmimizdə işlənmiş və özünün in’ikasını sanballı «Azərbaycan tarixi»nin 1-ci cildində (Bakı, 1958), «Sovet tarix ensiklopediyası»nda (I,M.,1961), «Böyük sovet ensiklopediyası»nda (3-cü nəşr,I, M.,1969), «Qafqaz xalqları» (II,M.,1981), «Dünya xalqları» (M.,1968), on iki cildlik «Ümumdünya tarixi» (M.,1955-1979) kitablarında və bir sıra digər əsərlərdə tapmışdır. Bu konsepsiyaya görə, Azərbaycan xalqının təşəkkülündə Manna, Atropatena və Qafqaz Albaniyasında məskunlaşmış müxtəlif, o cümlədən Qafqaz və İran dillərində danışan (fərqləndirmə bizimdir - Q.K.) qədim dövr və orta əsrlərin tayfa və xalqları - mannalılar, kaspilər, Atropatena madalıları, albanlar, azərilər və bir sıra digərləri əsas rol oynamışlar». (1; 33) Göründüyü kimi, burada etnogenez və dil məsələlərini «dəqiqləşdirmək» naminə müəllifin qeyd etdiyi, 80-ci illərin əvvəllərindən bu yana keçən, müstəqillik imkanlarına əsaslanan bir ədəbiyyat da yoxdur (Amma gör xalqın tarixinə zidd və zərərli konsepsiya nəzarətsizlik üzündən nə qədər ədəbiyyata yol tapıb!). Manna, Maday, Atropatena, Albaniya dövlətləri tərkibində birləşən tayfalar içərisində bir nəfər də türk yoxdur; hətta farsların iddia etdikləri şəkildə azəri tayfası da irandilli hesab edilir. Deməli, qədim dövrdə və orta əsrlərdə Azərbaycan ərazisində aparıcı tayfalar iran- və qafqazdillilər olmuşlar. Bir qədər sonra görəcəyik ki, Azərbaycan ərazilərində İran və qafqazdilli tayfalar bizim eranın birinci minilliyinin sonlarına kimi aparıcı qüvvə olmuş, II minilliyin əvvəlində birdən-birə etnik simalarını dəyişərək türkləşmişlər.
«Əsrlər boyu Azərbaycana gəlmiş müxtəlif dilli tayfa və xalqlar (skiflər, saklar, alanlar, hunlar, sabirlər, xəzərlər, oğuzlar və b.) da Azərbaycan xalqının etnogenezində böyük rol oynamışlar. Azərbaycan xalqının, dilinin formalaşması etnogenezin son mərhələlərində - orta əsrlərdə davam etmişdir».(1;33-34)
Əgər Manna, Maday, Atropatena və Qafqaz Albaniyasında yaşayan əsas əhali Qafqaz və irandillilər olmuşlarsa, onda «əsrlər boyu» gələn skif, sak, alan, hun, sabir, xəzər, oğuz tayfalarının «böyük rolu» nədən ibarət olmuşdur? Sonrakı izahlardan görəcəyik ki, bunların da əksəriyyəti (skiflər, saklar, alanlar və bəlkə lap elə hunlar da) müəllif düşüncəsinə görə, irandillilər olmuşlar. Etnogenez haqqında hökm verilən həmin sitatda xüsusi qeyd olunur ki, Azərbaycan xalqının və onun dilinin formalaşması «orta əsrlərdə davam etmişdir». Hətta «ilkin orta əsrlərdə» də deyilmir. Hətta «orta əsrlərdə başa çatmışdır» da deyilmir, «davam etmişdir» deyilir.
Xüsusiləşmiş «müxtəlif, o cümlədən Qafqaz və İran dillərində danışan qədim dövr və orta əsrlərin tayfa və xalqları» ifadəsinə diqqət yetirək. Adətən, əsası deyib, sonra ikinci dərəcəlini qeyd edərlər. Bu cümlədə isə əsas «müxtəlif» sözü ilə pərdələnmiş, ikinci dərəcəlilər birinci dərəcəli kimi xüsusiləşdirilmişdir. Əsas kütlənin kimlərdən ibarət olduğu «müxtəlif» sözü ilə örtülür, İran və Qafqaz dillilər qabarıq şəkildə nəzərə çarpdırılır. Mənafe və niyyət belə tələb edir. Əgər, doğrudan da, qafqazdillilər bu ölkədə aparıcı qüvvə olmuşlarsa, nə üçün onların Azərbaycan ərazisində bir dəfə əməlli bir qurumuna rast gəlmək olmur? İrandillilərin İran yaylasına e.ə. 8-7-ci əsrlərdə gəldikləri hamıya mə’lumdur. Bəs o vaxta qədər Azərbaycan əhalisi kimlərdən ibarət idi? Bəlkə ərazi boş imiş? Kitabın özündə deyilir ki, «İlk tunc dövründə (e.ə. IV minilliyin ortalarından III minilliyin son rübünədək - Q.K.) az qala bütün Azərbaycan və Zaqafqaziya ərazisinin düzən və dağlıq rayonları əkinçi-maldar qəbilələr tərəfindən tutulmuş, mənimsənilmişdir». (1; 104) Hətta me’marlıq, inşaat sahəsində də aborigen əhalinin varislik işləri arxeoloji materiallarla təsdiq olunur. Bəs bu tayfalar kimlərdən ibarət olmuşdur? Bunu izah etmək əvəzinə, irandillilərin bu ərazilərə gəlişini cidd-cəhdlə qabağa çəkməyə çalışırlar. Başa düşmək olmur ki, İ.H.Əliyev Azərbaycan ərazilərində irandilliləri zorla daha qədimdən yerləşdirməyə çalışanlara nə üçün bu qədər fərəhlə yanaşır. Bəlkə bu, sadəcə tarixçi obyektivliyidir? Sənin vətəninə (əgər belə demək düzgün isə) yadlar daxil olur (hələ bunun doğru olub-olmadığı bir yana), sən də həqiqi tarixi qoyub bunu fərəhlə təbliğ edirsən - bunun nəyi obyektivlikdir? Budur, yenə «Giriş»də oxuyuruq: «Müəllifin (E.A.Qrantovskinin - Q.K.) Şimal-qərbi İran vilayətlərində (Qərbi Azərbaycan - Urmiyayanı sahələr nəzərdə tutulur, amma «Şimal-qərbi İran» deyilir - Q.K.) irandilli tayfaların əvvəllərdə düşünüldüyündən daha qabaq meydana çıxdığını iddia etməyə imkan verən əsaslandırılmış fikri çox böyük əhəmiyyətə malikdir». (1; 28) 1977-ci ildə Moskvada buraxılmış «İran tarixi» kitabı da eyni şəkildə alqışlanır: «...bölgədə (Manna ərazisində - Q.K.) irandilli tayfaların məskunlaşmasının və i.a. nəzərdən keçirildiyi II fəsildə köhnə problemlərə yeni şəkildə baxılmasına imkan verən xeyli maraqlı və mühüm fikirlər irəli sürülmüşdür. Bu, (yə’ni «maraqlı və mühüm fikirlər» - Q.K.) xüsusən irandilli tayfaların mənşəyi, onların İran yaylası ərazisində, o cümlədən Urmiyayanı rayonda məskunlaşması... məsələlərinə aiddir». (1; 28) Oxucu özü görür ki, müəllifi ruhlandıran mühüm məsələ irandilli əhalinin Urmiyayanı ərazilərdə tarixçilər tərəfindən zorla erkən məskunlaşdırılmasıdır. «Son zamanlar bir sıra alimlər irandilli miqrantların Zaqros zonasında, o cümlədən Cənubi Azərbaycan ərazisində məskunlaşmasının arxeoloji cəhətdən əsaslandırılmasına böyük diqqət yetirir».(1; 29) Və s. Bütün bunlar İran tarixçisi üçün maraqlıdır. İ.H.Əliyev isə Urmiyayanı ərazilərə, Zaqros zonasına ona görə belə artıq «diqqət yetirir» ki, hələ e.ə.III minillikdə bu ərazilərdə türk tayfa birliklərinin yaratdığı qədim dövlət barədə tarixçilərin araşdırmaları və tutarlı yazıları var və bütün bu fikirlər sualtı axınla həmin tədqiqat əsərlərinin əleyhinədir. Bəlkə adi oxucu bilmir, amma «Giriş»in müəllifi çox yaxşı bilir ki, köhnə ideologiyanın aldığı ən böyük zərbə bu nöqtədən - Zaqros və Urmiyayanı ərazilərdə ən qədim türk tayfalarının mövcudluğundan başlayır.
Beləliklə, İ.H.Əliyev bu qənaətdədir ki, qədim Azərbaycan əhalisi İran və Qafqaz dillərində danışan tayfalardan ibarət olmuşdur və xalqın, onun dilinin formalaşması orta əsrlərdə davam etmişdir (ilkin orta əsrlər eramızın 3-cü əsrindən başlayır və «orta əsrlər» dedikdə kapitalizmə qədərki dövr nəzərdə tutulur; bir çoxları isə kapitalizmin Azərbaycanda XIX əsrin son rübündə inkişafa başladığını iddia edir).
İ.Əliyev xalqımızın tarixini aşkar şəkildə təhrif edən bu cür fikirləri ilə millətçi fars tədqiqatçılarından heç nə ilə fərqlənmir. Hələ üstəlik xalqı aldatma üsullarına da əl ataraq yazır: «İran müəlliflərinin əsərlərinin böyük bir hissəsinin ən mühüm nöqsanı onların paniranist xarakter daşımasıdır. Bu əsərlərin müəlliflərindən çoxu üçün «Azərbaycan tarixi» məfhumu yoxdur, bütün müddəalar bir dominant - «İran tarixi» nöqteyi-nəzərindən verilir. Adları çəkilən müəlliflərin çoxu üçün azərbaycanlılar sonradan türk dilinə keçmiş farslardır (məhz farslardır!). Aşkar görünənin əksinə olaraq iddia edilir ki, Azərbaycanın qədim əhalisinin dili fars dili və ya «fars dilinin xüsusi ləhcəsi» olmuşdur və i.a.»(1; 31) «Aşkar görünən» nədir? Böyük bir institut zəhmətlə «Azərbaycan tarixi» yazıb. Özləri əsaslandırmağa çalışırlar ki (əslində, bu «əsaslandırmada» İqrar Əliyevdən başqa, heç kimin «xidməti» yoxdur), Azərbaycanın qədim əhalisi irandillilərdən ibarət olmuşdur. İran alimləri niyə bundan daha bədtərini deməməlidir? Türklərin Azərbaycan ərazisinin ilkin və əzəli əhalisi - aborigenləri olduğunu dişi ilə, dırnağı ilə sübuta yetirənlərin yazılarının hamısı bir tərəfə atılıb, xalqın tarixinə, dilinə həqarətlə baxanlar ön plana çəkiləndə nə cür olmalıdır? Və həm də bilmək olmur ki, müəllif bu sözləri Ezop maneri ilə deməklə dolayı yolla öz ideyasını əsaslandırır, yoxsa müasir farslara demək istəyir ki, mən də sizin kimi Azərbaycanda İran tarixi yazmışam, sonra sizin də bu fikirdə olduğunuzu bildirmişəm.
Kitabla tanış olan hər bir şəxs görə bilər ki, bu kitab dövlət, etnogenez və dil məsələlərinə münasibətdə tamamilə İran mövqeyindən yazılıb. Müəllif İran alimlərinin azərbaycanlıların farslardan dönmə və törəmə olduqlarını göstərən fikrinə ona görə «e’tiraz edir» ki, o bu qənaətdədir ki, azərbaycanlılar bilavasitə farslardan yox, dilini və etnik mənsubiyyətini itirməklə irandilli başqa bir tayfadan törəmişlər. Əslində, elə farslar da belə deyirlər - «fars dili» demirlər, «fars dilinin xüsusi ləhcəsi» deyirlər.

Şimallı-cənublu Azərbaycan Yer kürəsinin elə bir əlverişli və münbit nöqtəsində yerləşmişdir ki, ilkin bəşər sivilizasiyası ilə birbaşa bağlıdır. «Məşhur Norveç səyyahı Tur Heyerdalın söylədiyi kimi, «Azərbaycanın hələ kifayət qədər öyrənilməmiş mədəniyyət və incəsənəti Mesopotamiyanınkından qədimdir». Məşhur səyyah bu fikri qədim qaya təsvirlərinə əsaslanaraq söyləmiş, həmin təsvirlərlə qədim Skandinaviya xalqlarının və ingilislərin mədəniyyəti arasında uyğun cəhətlər olduğunu görmüşdür. (56; 92)
Belə hesab olunur ki, mezolit dövründə (e.ə. XII-VIII minilliklər) Yer üzündə asan əldə olunan təbii sərvətlərin tədricən tükənməsi təsərrüfat formasının dəyişməsinə - maldarlıq və əkinçiliyin inkişafına səbəb olmuşdur. Tarixçilərin qeydlərindən aydın olur ki, Cənubi Azərbaycanın geniş əraziləri hələ 10 min il əvvəldən maldarların və əkinçilərin məskəni idi. Əkinçilik isə oturaq həyat deməkdir. Buna görə də belə hesab olunur ki, məsələn, Qobustanda mezolit-neolit mədəniyyətinin yaradıcıları yerli Azərbaycan qəbilələri və qəbilə birlikləri olmuşdur. Belə bir vaxtda - e.ə.VIII-VII minilliklərdə Zaqros zonasında yerli əhalinin böyük bir hissəsi oturaq həyata keçərək əkinçilik və maldarlıq təsərrüfatını genişləndirir.
Mezoliti əvəz edən neolit dövrü (e.ə.VIII minilliyin sonu, VI minilliyin birinci yarısı) «insan həyatında inqilabi səciyyə daşıyan və cəmiyyətdə dərin ictimai nəticələrə gətirib çıxaran köklü dəyişikliklər»in baş verdiyi dövrdür. «Neolit inqilabının» mahiyyəti yalnız təsərrüfatın inkişafından ibarət olmayıb, cəmiyyətdə yaranan sıçrayışla bağlı qiymətləndirilir: »Mezolit-neolit cəmiyyətinin dərinliklərində baş verən əkinçilik və maldarlığa keçid prosesi müntəzəm izafi məhsul yaratdı ki, bu da bəşəriyyət qarşısında ibtidai icma quruluşunun məhvinə yol açdı».(1; 88)
Artıq eneolit dövründə (e.ə.VI minillikdən IV minilliyin ortalarına qədər) maldarlığın və əkinçiliyin daha da genişlənməsi, təsərrüfatın inkişafı, izafi sərvət toplanması ilə əlaqədar «...qədim Şərqin bə’zi rayonlarında siniflərin və dövlətin meydana gəlməsi üçün zəmin yaranır».(1; 92)
Bütün bunlar tarixin təbii gedişidir ki, akademik tarixdə də öz ifadəsini düzgün tapmışdır. Bura qədərki arxeoloji materialların izahı da zəngin və qiymətlidir. Lakin sosial-ictimai münasibətlərə gəldikdə, elə bil, hər şey daş altından çıxır. Azərbaycan ərazisində siniflərin və dövlətin əmələ gəlməsinə, etnoslara və onların dillərinə münasibətdə vəziyyət müdhiş şəkil alır.
Şumerdə yeni tarixi mərhələ III minilliyin əvvəlində (e.ə. XXVIII əsrdə) başlamışdı və tarixşünaslıqda Şumer şəhər dövlətləri haqqında zəngin mə’lumat toplanmışdır.Tədricən bütün Şumeri əhatə edən vahid dövlətin yarandığı və sonra da ölkənin akkadlar tərəfindən işğal olunduğu bu neçə yüz illik müddətdə şimal-şərqdən ona bitişik olan qədim Azərbaycan ərazilərində, akademik tarix müəllifinin fikrincə, hələ dövlət anlayışı yoxdur, yalnız ora-bura «soxulan» tayfalar, tayfa ittifaqları var; Azərbaycanda dövlət Manna ilə başlayacaq, - e.ə.1-ci minilliyin əvvəllərində; bu vaxta qədər yalnız nəsli-qəbilə quruluşundan, bir sıra tayfalardan danışmaq olar və s. Elə buna görə də akademik tarixin 120-122-ci səhifələrində Azərbaycanın aborigen tayfaları kutilər, lullubilər, kassilər və hurrilər haqqında icmal şəklində qısa mə’lumat verilmişdir. Bu mə’lumatın səviyyəsi və keyfiyyəti də «maraqlıdır», ona görə də bir qədər onun üzərində dayanmaq istərdik.
Əvvələn, oxucu bilməlidir ki, e.ə. XXIII əsrdir və akademik tarixə görə, dediyimiz kimi, bu dövrdə Azərbaycanda dövlət anlayışından danışmaq olmaz. Cənubi Azərbaycanın qərb hissəsinin mühüm etnoslarından olan kutilər, müəllifin yazdığına görə, siyasi cəhətdən kor və vəhşi tayfalardan ibarətdir. Təqribən 0,75 səhifəlik, yə’ni bir səhifədən də az mə’lumatda müəllifin kutilər haqqında dediklərinin özəyini bura köçürürük: «Akkad hökmdarı Naramsin (Naram-Suen) artıq e.ə. XXIII əsrin son rübündə Mesopotamiyaya soxulmuş kutilərlə toqquşmalı olmuşdu. Kutilərin başçısı Enridavazir Akkad qoşunlarını məğlub etmiş, Cənubi Mesopotamiyaya gəlib çatmış, orada özünü «dünyanın dörd ölkəsinin hökmdarı» e’lan etmiş, buna dair iri kitabə yazdırmışdı. Kutilər Mesopotamiyada soyğunçuluq və zorakılıq idarə üsulu tətbiq etmişdilər. Onlar şəhərləri dağıdır, çoxlu insan qırırdılar. Qədim yazı kutiləri «Şumer çarlığını dağlara aparan, Şumerə düşmənçilik gətirən, arvadı ərindən, uşaqları valideynlərindən məhrum edən dağ əjdahaları» adlandırır». Siyasi baxımdan kamil olmayan gəlmə tayfalar zəbt olunmuş ölkədə dövlət aparatının mühüm sahələrinin idarə edilməsini yerli zadəganlara həvalə edir və beləliklə, öz mövqelərini zəiflədirdilər.» «Kutilərin Mesopotamiyada təxminən bir əsrlik ağalığı onlar arasında nəsil-tayfa münasibətlərinin dağılması prosesini sür’ətləndirməli idi». (1; 119-120)
Başa düşmək olmur ki, bu nə cür tarixçilikdir. Kutilər kimdir və müəllif kimin tərəfindədir? Kutilərdən ona görə danışılır ki, bunlar bizim vətənimizin ən qədim sakinləri, bizim əcdadlarımızdır. İnsanın öz əcdadlarına məhəbbəti olmalıdır. Hələ onların «siyasi baxımdan kamil olmamaları» bir yana, «soxulmaq» nə deməkdir? Adam da öz əcdadı haqqında bu cür söz işlədərmi? Moskvanın buraxdığı bir kitabda olduğu kimi, insanın öz babaları haqqında yaramaz bir sözü (lap mənbə belə desə də) təkrar etməsi nə qədər caizdir? İkinci bir tərəfdən, kutilər siyasi cəhətdən kamil olmasa idilər, Şumer kimi mədəni ölkəni necə işğal edə bilərdilər? Bu böyüklükdə Sovet imperiyası özünü yüz il qoruyub saxlaya bilmədi, mədəni bir ərazini bir əsr idarə etmək zarafatdırmı? Hələ bir nöqsan da tutulur ki, idarəçiliyi yerli zadəganlara tapşırırdılar. Hansı işğalçı bu cür etməyib? İskəndər Atropatenanı (İranla birlikdə) işğal etdikdən sonra idarəçiliyi Atropat əvəzinə, başqa bir fars ə’yanına - Oksidata və sonra da Arsaka tapşırmadımı və onların bacarıqsızlığını görüb iki il sonra yenidən Atropatı öz vəzifəsinə qaytarmadımı? İskəndər də siyasi cəhətdən kamil deyildi? Hələ bir deyilir ki, son kuti hökmdarı Tirikan cəmi 40 gün hakimiyyətdə qala bildi və «XXII əsrin sonunda kutilər Mesopotamiyadan qovuldular». «Qovuldular» sözünü Mesopotamiyanın öz tarixçisi deyə bilər, biz deməməliyik. Hansı işğalçı işğal etdiyi ərazidə axıra qədər duruş gətirə bilib? Deyilir ki, kutilər Şumer şəhərlərini dağıdır, arvadı ərindən ayırırdı. Başqa bir ölkəni işğal edərkən hansı ordu bu cür dağıntısız keçib gedib? «Şumer çarlığını dağlara aparan» sözlərinə nə üçün fikir verilmir? Bu göstərmirmi ki, hakimiyyətin mərkəzi dağlarda - Zaqros zonasında, Azərbaycan ərazisindədir və Şumeri kutilər yerli canişinin rəhbərliyi ilə idarə edirlər? Təəccüblüdür, bundan böyük dövlət ola bilər? Kuti hökmdarı En-Ridavazir sözündə en kahin-hökmdar demək deyilmi? Kuti hökmdarı özünü dörd ölkənin hökmdarı adlandırır, biri öz ölkəsi, biri Şumer, niyə axtarılmır ki, ikisi haradır? Və çox dəhşətli bir şey deyilir - deyilir ki, Şumer üzərindəki yüzillik hakimiyyət kutilərin arasında «nəsli-tayfa münasibətlərinin dağılmasını sür’ətləndirməli idi». Mənbə yüksək dövlət nümunəsi təqdim edir, akademik tarixdə mezolit dövrünün nəsli-tayfa quruluşundan danışılır. Hökmdar o böyüklükdə ərazini qatıb öz ölkəsinə, özünü dörd ölkənin hökmdarı sayır, tarixçi bu böyük gücü quldur kimi qiymətləndirir...
Kitabda belə «adi» tayfalardan biri kimi, lullubi tayfaları haqqında da mə’lumat verilir: «Lullubi hakimlərinin özlərinin ilkin yazılı abidələri e.ə.XXIII əsrə aiddir. Onların içərisində ilk növbədə Sarıpulda (Zöhab şəhəri yaxınlığında) qayada həkk olunmuş «çar» Anubaniniyə məxsus olan relyefli kitabəni qeyd etmək lazımdır. Anubanininin kitabəsinə istinadən göstərmək olar ki, ona tabe olan ərazi çox geniş idi. Ehtimal etmək olar ki, bu ərazi Urmiya gölündən İran körfəzinə qədər uzanırdı. Vaxtilə kutilərə məxsus olmuş ərazinin xeyli hissəsi sonralar lullubilərin əlinə keçmişdi. Artıq e.ə. III minilliyin II yarısında lullubilər nəinki Azərbaycan və İranın, habelə Mesopotamiyanın tarixində əhəmiyyətli rol oynayırdılar». (1; 120-121) Ərazisi Urmiya gölündən Fars körfəzinə qədər uzanan, qələbələrini daş kitabələrə yazdıran lullubilər də tarix müəllifinin fikrinə görə, hələ dövlət sahibi deyil, adi işğalçı tayfalardan ibarətdir.
Kutilərin, lullubilərin yaratdığı dövlət dövlət kimi qəbul olunmur və onlar hələ nəsli-qəbilə quruluşunu davam etdirən, hərbi demokratiya dövrünü yaşayan tayfalar hesab olunur. Bu məsələyə bir daha qayıdacağıq, müəllifin etnik tərkib və dil məsələlərinə dair görüşlərinə diqqət yetirək.
E.ə.III minillik və II minilliyin 1-ci yarısında etnik tərkib və dil məsələləri barədə gil yazılarda bir şey deyilmir, ona görə də bu barədə danışmağı lazım bilməmişlər. Söylənilən mülahizələr e.ə. II minilliyin 2-ci yarısı və I minilliyin əvvəlinə aiddir.
Son tunc və erkən dəmir dövrünün (e.ə.II minilliyin 2-ci yarısı, e.ə. 1-ci minilliyin başlanğıcı) etnik tərkib və dil məsələlərindən bəhs edilərkən deyilir: «Bizi maraqlandıran zamanın etnodil mənzərəsindən danışarkən göstərmək lazımdır ki, həmin mənzərə, əlbəttə, əvvəlki dövrün şəraitindən bir qədər fərqlənirdi. ...bu dövrdə burada etnik, mədəni və dil baxımından keçmiş dövrlərin nəsilləri - Kavkasion və Aralıq dənizi antropoloji tiplərinə aid olan, Şimal-şərqi Qafqaz ailəsinin dialektlərində (şimalda), hurri, lullubi və digər dillərdə, dialektlərdə (cənubda) danışanların nümayəndələri ilə bağlı olan avtoxton əhali yaşayırdı».(1; 145-146) «Şimali Azərbaycan vilayətlərində əsas əhalinin Şimal-şərqi Qafqaz ailəsi dillərində danışan tayfalardan və tayfa birliklərindən ibarət olduğu şübhəsizdir... Deyilənlər, şübhəsiz, Şimal-şərqi dil ailəsi daşıyıcılarının bir qisminin əsasında tədricən protoalban tayfa ittifaqının təşəkkül tapmasından xəbər verir».(98,147) «Güman etmək olar ki, turukkilər və nikimxilər hurri tayfalarından idilər. Mənbələrdə danışılan uruatrilərin də hurrilərə yaxın olması güman edilir».(1; 147)
Müəllifin etnik tərkib və dil məsələlərinə münasibəti belədir. Lakin fikrini daha da möhkəmləndirmək üçün bu məsələyə xüsusi fəsil (VII) həsr etmişdir. Oxucu guya Azərbaycanı bürümüş «Qafqaz və İran dillərində danışan» tayfalara inanır-inanmır, özü bilər, amma bu məqamda - dəmir dövrünün başlanğıcında Azərbaycan əhalisinin əsas kütləsinin dəyişmədiyi, aborigenlərdən ibarət olduğu barədə müəllifin fikri həqiqət kimi qəbul olunmalıdır: «...bu ərazidə (Cənubi Azərbaycan əraziləri nəzərdə tutulur - Q.K.) yerli tayfalar başlıca, üstün etnik massiv olaraq qalmaqda idilər». (1; 166) Öyrənilə bilər ki, bu tayfalar kitab müəllifinin bə’zən mülahizə, bə’zən qəti şəkildə söylədiyi kimi ancaq İran və qafqazdillilərdən ibarət deyilmiş, onda Azərbaycan əhalisinin etnik mənzərəsi tamamilə dəyişə bilər. Amma hələlik 1-ci cilddə bu barədə heç bir işarə yoxdur və hətta aşkar ümid bəslənilə bilən turukkilər də hurrilərə qohum hesab olunur. Hurri-ari yaxınlığı isə müəllifin inamla qeyd etdiyi «faktdır». Bə’zən əvvəlki bölmədə gümanla söylənilənlər bu fəsildə daha inamla «təsbit edilir» və bir yenilik də budur ki, Azərbaycan ərazisində «Sipirmena ölkəsi» deyilən ölkə varmış və əhalisi «qadınlar kimi mırtıldayırmış».(1; 168) 8 səhifəyə yaxın olan bu fəsildə ən böyük «yenilik» tamamilə başqadır: müəllif - İ.H.Əliyev bütün gücünü və arxeoloji materialları toplayaraq irandilli tayfaların e.ə.II minilliyin sonu - I minilliyin əvvəlində Azərbaycana axınını sübuta çalışmışdır: «Mixi yazılarda aydın İran etimologiyasına malik olan onlarla antroponim və toponimə təsadüf edilir. Bizi maraqlandıran ərazidə açıq şəkildə ifadə olunmuş bir çox irandilli ictimai, dini, mədəni-tarixi anlayışlar və s. mə’lumdur». (1; 169) Həm də irandillilər o qədər sür’ətlə ictimai-siyasi üstünlük qazanırlar ki, onların rolu «...qədim Azərbaycan (Mada - Atropatena) xalqının etnogenezində də öz əksini tapır». (1; 169) Müəllifin fikrincə, irandilli tayfalar Cənubi Rusiya çöllərindən Qafqazı aşaraq gəlmişlər; onların bir qismi öz vətənlərində qalmaqda idi və bir qədər sonra onlar da gəldilər. Onlar «kimmerlər, skif, sak tayfaları və başqaları idilər».(1; 169) Deməli, bir sözlə, kimmer, skif, sak tayfaları da irandilli tayfalar imişlər. Müəllif lap aydın yazır: «İran dil ailəsi bir çox ölü və canlı dilləri birləşdirir. Mada, qədim fars, bir çox skif, sarmat, sak tayfa dilləri, avesta dili, orta fars, Parfiya, Soqd, Xarəzm, alan dilləri və başqaları ölü İran dilləri sırasına... aiddir».(98,169) (Bütövlükdə «skif» deyil, «bir çox skif» sözlərini qiymətləndirməmək olmaz). Gəlmə tayfaların irandilli olduğu Azərbaycan ərazisində həmin dövrə aid daha çox at kurqanlarının olması, atəşpərəstlik, mazdaizm və s. ilə əlaqələndirilmişdir. Görünür, türklər ümumən at minmirmiş və atəşpərəstliyin Azərbaycanın aborigen əhalisinə dəxli yox imiş. Bütün bunlarla yanaşı, bir cəhət lap fantastikdir: e.ə.1-ci minilliyin əvvəlində sür’ətlə İran yaylasına və Azərbaycana daxil olan irandillilər sür’ətlə də aborigen əhalini assimilyasiyaya uğratmağa başlayırlar: «Yerli və gəlmə etnik elementlərin uzunmüddətli (?) birgəyaşayışı ümumiyyətlə və bütövlükdə avtoxton qrupların irandilli əhali tərəfindən assimilyasiyaya uğradılması ilə müşayiət edilirdi». (1; 172) «...İrandilli xalqlar əsasən assimilyasiyaya uğramış avtoxton əhalinin nəsillərindən ibarət idi». (1; 173) (E.ə.II minilliyin sonu - I minilliyin əvvəlindən danışılır). Sonrakı dövrə (eramızın XI-XII əsrlərinə) aid mülahizələri də nəzərə aldıqda belə nəticəyə gəlmək olur ki, Azərbaycan ərazisində yaşayan yerli əhali bir neçə dəfə öz etnik simasını və dilini dəyişmişdir - iranlılaşmışdır, türkləşmişdir və s.
Akademik nəşrdə əsas ideyalar bunlardan ibarətdir. Oxucu görür ki, kutilərin fəaliyyəti bir tayfa işi deyil, böyük bir dövlət işidir. Amma kitabın bu fəsillərində orta tunc dövründə (e.ə. III minilliyin son rübündən başlayır) dövlətin mövcudluğu qəbul olunmur. Hətta tarixin aşkar şəkildə mühafizə edib saxladığı çar sözü də kinayə ilə dırnaq arasına alınmışdır. Cəmi iki-üç səhifəlik mə’lumatda xülasə şəklində «Azərbaycanın qədim əhalisi. Ölkə ərazisində ilk tayfa ittifaqları...» başlığı altında maldar və əkinçi tayfalardan danışılmışdır. Tunc dövrünün başlanğıcında Ön Asiyanın yaxın ərazilərində şəhər dövlətlərinin yaranması geniş vüs’ət aldığı halda, hələ orta tunc dövründə də Azərbaycanda əhalinin maldar tayfalardan irəli getmədiyi göstərilir və tarixin qoyub getdiyi aşkar mə’lumatın əhəmiyyəti heçə endirilir.


http://www.uludil.gen.az/3_fesil_001.html

yojik
08.04.2008, 23:42
Davamı...

İndi Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən 1994-cь ildə Z.M.Bьnyadov və Y.B.Yusifovun redaktəsi ilə ali məktəblər ьзьn dərslik kimi зap olunmuş «Azərbaycan tarixi»nin 1-ci cildinə baxaq. Burada «İlk dцvlət qurumu Aratta» başlığı altında Azərbaycan ərazisində Aratta цlkəsi, Aratta dцvləti haqqında akademik nəşrdə kutilər, lullubilər və kassitlər haqqında birgə mə’lumatdan daha geniş mə’lumat verilmişdir - həm də e.ə. I minilliyin əvvəlinə deyil, III minilliyin birinci yarısına aid: «Aratta Cənubi Azərbaycanda e.ə.III minilliyin birinci yarısında meydana gəlmiş ilk dцvlət qurumu idi». «E.ə. III minilliyin birinci yarısında (e.ə.XXVII əsrdə) Arattada artıq dцvlətə məxsus idarə orqanları və vəzifəli şəxslər meydana gəlmişdi».(2; 61-62) Mьəllif - professor Yusif Yusifov Aratta haqqında mə’lumatı Şumer dastan və poemalarından gцtьrmьşdьr. İddia oluna bilər ki, dastan tarix deyil. Dastan tarix olmasa da, tarixi qoruyub saxlayan mьhьm sənəddir. Mьəllif Arattanın dцvlət quruluşu, dini gцrьşləri, siyasi və iqtisadi əlaqələri, əhalisinin məşğuliyyəti, ərazisi barədə maraqlı və geniş mə’lumat vermişdir. Ən xoş təəssьrat da bundan ibarətdir ki, Aratta dцvləti Şumer şəhər dцvlətlərinə bərabər səviyyəli bir dцvlətdir, Uruk şəhər hakimi En-Merkarla dostluq mьnasibətləri saxlayır, iqtisadi əlaqələr yaradıb, mixi yazılardan istifadə edir, bə’zən aralarında rəqabət yaransa da, biri digərini цzьndən asılı etməyə зalışsalar da, dostdurlar və akkadlara qarşı mьbarizədə dərhal birləşirlər, Aratta hцkmdarı цzьnь En-Merkarla bir atanın цvladı sayır və s. (Aratta və Şumer əlaqələrinə dair ABŞ-da dissertasiya da mьdafiə edilmişdir).
«E.ə.XXIII əsrdə Urmiya gцlьnьn cənubunda lullubi tayfalarının dцvləti yaranmışdır. Lullubum (lullubi) dцvləti Cənubi Azərbaycanın ərazisində yaranmış ikinci erkən dцvlət quruluşu idi». (94,67) Y.Yusifov Lullubi dцvləti haqqında ətraflı mə’lumatla yanaşı, Lullubi hцkmdarlarının dəqiqləşdirilmiş hakimiyyət xronologiyasını da vermişdir: Satuni - e.ə.2230-2200, İmmaşqun - e.ə.2200-2170, Anubanini - e.ə.2170-2150. Hələ İmmaşqunun vaxtında xırda hakimlər mərkəzi Lullubi dцvlətinə tabe edilir və o, «Lullu(bum) цlkəsinin padşahlar padşahı» adlanır. Anubanininin dцvrьndə цlkə daha da gьclənir. O, daş plitə ьzərində abidə-yazı qoyub getmişdir: «Beləliklə, e.ə.XXIII əsrdə Urmiya gцlьnьn cənubunda İkiзayarası Akkad dцvləti ilə rəqabət aparan gьclь Lullubum dцvləti yaranıb» və bu dцvlətin iqtisadi-siyasi əlaqələri, təsərrьfatı, dini gцrьşləri barədə xeyli mə’lumatımız vardır.
E.ə.III minilliyin ikinci yarısında Urmiya gцlьnьn qərb və cənub-qərb torpaqlarında (Qərbi Azərbaycan) Kutium dцvləti meydana gəlmişdir. «Kutilər İkiзayarasını zəbt etməmişdən əvvəl dцvlət qurumu yaratmışdılar».(2; 70) Y.Yusifov aydın və sərrast şəkildə sцylədiyi bu sцzlərlə yanaşı, kuti hцkmdarlarının siyahısını da vermişdir: Enridavazir - e.ə. 2225-2205, İmta - e.ə. 2204-2197, İnqeşauş - e.ə.2197-2192, Sarlaq - e.ə.2191-2185, Yarlaqaş - e.ə.2185-2178, Elulumeş - e.ə.2177-2171. Kutilər İkiзayarasında Elulumeşin vaxtında - e.ə. 2175-ci ildə hakimiyyəti ələ almış və Şumeri 100 ilə qədər idarə etmişlər. Qeyd edilən зar sьlaləsi onların Şumeri idarə etmələrindən əvvələ aiddir. Deməli, hələ Şumeri цzlərinə tabe etmələrindən əvvəl tarix kutilərin 50 illik dцvlət qurumu haqqında mə’lumat mьhafizə etmişdir. «İkiзayarasının Şumer şəhərləri kuti hцkmdarlarının şərəfinə yazılar tərtib edirdilər. Kuti hцkmdarı Laharabın (e.ə.2135-2133-cь illər) Sippar şəhərində akkad dilində yazısı aşkar edilmişdir. Kuti hцkmdarları Yarlaqanda (e.ə.2120-2113-cь illər) və Siumun (e.ə.2112-2105-ci illər) şərəfinə Umma şəhərində yazı tərtib olunmuşdur. Kuti hцkmdarı Puzur-Suenin (e.ə.2127-2120-ci illər) mцhьrь ьzərində Ur şəhərinin adı gцstərilmişdir. Kutilərin hakimiyyəti bьtьn Ur şəhərini bьrьmьş, Nippur, Sippar, Umma kimi şəhərlər isə onların dayaq məntəqələrinə зevrilmişdi». (2; 70-71)
Kutilər haqqında yuxarıdakı suallar mənim цz suallarım idi. Bu mə’lumatları isə professor Yusif Yusifov vermişdir. Niyə akademik nəşrdə bunlar yoxdur? Kutilər bizim xalqın əcdadları sırasına daxil deyilsə, verilmiş qısa mə’lumat nə ьзьndьr, daxildirsə, nə ьзьn bu kitabdakı hələ onda birini qeyd etmədiyimiz mə’lumat o kitabda yoxdur? Əslində, əksinə olmalı idi: bu, dərslikdir, o, akademik nəşr. Heз kəs inanmaz və mən də inanmıram ki, akademik tarixin mьəllifinin bunlardan xəbəri yoxdur. Amma ən ağrılısı da odur ki, bilə-bilə, şьurlu şəkildə xalqın tarixini təhrif edirlər.
Son kuti hцkmdarı Tirikana qarşı qiyam etmiş Utuhenqalın kitabəsində kutilər əleyhinə deyilən yaramaz sцzlər, gцrьnьr, akademik tarix mьəllifinin xoşuna gəlib və buna gцrə də onun şərhinə geniş yer verib. Amma onları Y.Yusifov da gцrьb və yazıb: «Utuhenqalın adına зıxılan kitabədə kutilərin ьnvanına mənfi ifadələr işlədilmişdir. Lakin kutilərin ьnvanına deyilmiş ittihamları təsdiq edən heз bir əlavə tarixi sənəd qalmamışdır. Əksinə, kutilərin hakimiyyəti illərində Şumerdə mə’bəd tikintisi və bərpası davam edir... Kutilərin hakimiyyəti illərində Yuxarı dənizdən (Urmiya gцlь) Aşağı dənizə (Fars kцrfəzi) kimi uzanan ticarət yollarında əmin-amanlıq bərpa olunmuş, İkiзayarasına xarici mьdaxilələrin arası kəsilmiş və Urmiya gцlь hцvzəsi ilə dinc əlaqələr yaradılmışdı... Utuhenqalın adından yazılmış kitabə kuti sьlaləsi hakimiyyətinin ləğv olunmasına bəraət qazandırmaq (fərqləndirmə bizimdir - Q.K.) məqsədini gьdьrdь». (2; 71-72) Vətən sevgisi, xalq sevgisi, əcdad sevgisi belə olar. Həm də bunlar yalnız sevgi əlamətləri deyil, hədsiz dərəcədə məntiqi və obyektivdir. Bir sьbut da budur ki, kutilər Şumerdə gьclь ordu saxlamırmış, buna gцrə də 40 gьnlьk hakimiyyətdən sonra qəfil ьsyan zamanı Tirikan əsir dьşmьş, lakin mə’nəvi cəhətdən alзaldılsa da, цldьrьlməmiş, цz цlkəsinə gцndərilmişdir.
Bьtьn bunlar e.ə.III minilliyə aiddir. Akademik nəşrdə isə «Azərbaycan ərazisində ilkin siyasi qurumlar» e.ə. birinci minillikdə Manna dцvləti ilə başlanır. Aydın olur ki, buradakı «tədqiqat»a əsasən hətta e.ə. II minilliyimiz də dцvlət sarıdan boş imiş.
Akademik nəşrdə e.ə.II minilliyin sonu, I minilliyin başlanğıcı «ibtidai icma quruluşunun intensiv surətdə dağılması, erkən sinifli qurumlara keзid dцvrь» sayılır.(1; 142) «Tezliklə cəmiyyətin siyasi cəhətdən təşkilinin yeni forması olan dцvlət də meydana gəldi... Bu artıq dəmir dцvrь idi».(1; 144) «O dцvrdə (e.ə. II minilliyin sonu, I minilliyin əvvəlində - Q.K.) Azərbaycanda qulların olmasını Dovşanlıda, Axmaxıda, Borsunlu və Xanlarda aparılan tədqiqatların nəticəsi təsdiq edir».(1; 156) Deməli, yalnız bu dцvrdə (I minilliyin əvvəlində) ibtidai-icma quruluşunun dağılmağa başlaması ilə quldarlıq nьmunələri gцrьnməyə başlayır və yalnız bu dцvrdə Urmiyaboyu - Zaqrosboyu zonada «ilk kiзik dцvlət qurumları, ilk şəhər-dцvlətlər» gцzə зarpır. Və doğrudur, Assur mənbələri bu siyasi qurumları «цlkələr» adlandırmışdır, həmin цlkələrdə baş şəhər-qalalara «qьvvətli şəhər», «зar şəhəri» demişlər, hətta bu цlkələrin başında «зarlar» durub, amma bьtьn bunlar, akademik nəşr mьəllifinin fikrinə gцrə, ilk şəhər-dцvlət qurumundan başqa bir şey olmayıb.
E.ə.III minilliyin birinci yarısı hara, I minilliyin əvvəli hara? Amma birdən mьəllif цzь məcbur olub yazmalı olur ki: «Gьman olunur ki, e.ə.II minilliyin əvvəllərində Aşşur (Assuri) taxtına lullubilər sьlaləsi sahib olmuşdu».(1; 125) Kassitlərin Babildə 500 illik hakimiyyəti (e.ə.1595-1155) isə bьtьn elm aləminə mə’lumdur və s.

Зikaqo universitetinin professoru A.Leo Oppenheym Qərbi Asiya sivilizasiya sərhədlərini aşağıdakı kimi mьəyyənləşdirmişdir: «Cənub-qərbi Asiya bцyьk rəngarəngliyə malik coğrafi və ekoloji şəraitlə xarakterizə olunur... Bu sahənin bir neзə təbii və e’tibarlı sərhədi var: Pamirin qərb qolları, Qafqaz dağları və Hind okeanı genişliyi. Qara, Egey və Aralıq dənizlərinin daha əlverişli sulu massivləri - baxmayaraq ki onlar da şimal və qərblə kifayət qədər effektiv izolyasiyanı tə’min edir.» (3; 34) «...biz oxucunun diqqətini ona cəlb etmək istəyirik ki, Mesopotamiyada meydana зıxan mədəniyyət təcrid olunmuş hadisə deyildi (fərqləndirmə bizimdir - Q.K.) və onu əhatə edən aləmdən ayrılmaz idi».(3; 36)
A.Leo Oppenheym 20 il ьzərində işlədiyi «Qədim Mesopotamiya» (Moskva,1980) əsərində ən azı qədim Babil-Amori sьlaləsi dцvrьnь (e.ə.1894-1595) nəzərə alaraq yazır: «Dağlılar ardıcıl olaraq dьzənliyin əhalisinə təzyiq edirdilər. Sonuncular dəf edirdilər, lakin onların mьqaviməti siyasi və iqtisadi şəraitdən asılı idi. Dağlılar dьzənliyə gah işзi və ya muzdur kimi, gah da işğalзı kimi girirdilər. Bə’zən onlar şəhərləri, bьtцv dцvləti цzlərinə tabe və idarə etmək ьзьn kьtləvi hьcumlar təşkil edirdilər. Bu təhlьkəyə Babilistan və Assuriya eyni cьr yanaşmırdılar. Babillilər Şumer ən’ənələrini davam etdirərək (o цz ifadəsini En-Merkarın tarixində tapmışdı) mədəni tə’sir gцstərməyə зalışırdılar (зalışırdılar ki, kontakt zonasında hibrid bufer dцvlət səviyyəsi stimullaşdırılsın)...». (3; 38) Dьzənlik əhalisi dedikdə İkiзayarası, dağlılar dedikdə Qərbi Azərbaycan - Zaqros dağlarının əhalisi - lullubilər, kutilər nəzərdə tutulur. Mədəni inkişaf az-зox yaxın olmasa, dağ əhalisi İkiзayarası və Assur dцvlətlərini bu qədər təzyiq altında saxlaya bilməzdi. Oppenheym burada aşkar şəkildə «bufer dцvlət»dən, eyni səviyyəli mədəni inkişafdan danışır, həm də babillilərin Şumer- Uruk hakimi En-Merkarla arattalılar arasındakı neзə yьz il əvvəlki tarixi əlaqəni, dostluq mьnasibətlərini nəzərə aldıqlarını qeyd edir. Akademik tarixin mьəllifi isə Engelsdən uzun-uzadı sitat gətirərək (1; 144) (bu sitat doğrudur цz dцvrь ьзьn) e.ə.II minilliyin son rьbьnədək Azərbaycanda nəsli-qəbilə quruluşunun, hərbi demokratiyanın davam etdiyini və bu vaxtdan tədricən dağılmağa başladığını arxeoloji materialların gьcь ilə sьbuta зalışır. Bunun əksinə olaraq, Oppenheymin qeyd etdiyi inkişafı Y.Yusifovun aşağıdakı sцzləri də təsdiq edir: «Qeyri-bərabər inkişaf nəticəsində Cənubi Azərbaycanda, xьsusilə onun qərb torpaqlarında sinifli cəmiyyətin yaranması prosesi e.ə.IV minilliyin sonu - III minilliyin əvvəlində başlamışdı. Cənubi Azərbaycanın qərb torpaqları İkiзayarasının quldar cəmiyyətinə yaxın olmuş və orada baş verən iqtisadi-ictimai dəyişikliklər buraya da tə’sir gцstərmişdi. Artıq e.ə.III minillikdə Cənubi Azərbaycanda erkən dцvlət qurumları təşkil olunmuşdu». (2; 60)
Bьtьn bunlar gцstərir ki, akademik nəşrdə Azərbaycan ərazisində dцvlətin yaranma tarixi ən azı 2 min ilə yaxın bir mьddətdə geri atılmışdır. Amma məqsəd nədir, bu cьr tarix kimin xeyrinədir və kimə xidmət edir, bilinmir. Bir o bilinir ki, Azərbaycanın qədim tarixi kцklь şəkildə təhrif edilir, babalarımızın inkişaf səviyyəsi ьzərinə qara pərdə зəkilir və hətta bə’zən ьnvanlarına nalayiq sцzlər sцylənilir...
İndi keзək etnik tərkib və dil məsələlərinə.

Qeyd etdiyimiz kimi, akademik nəşrdə Azərbaycan tayfaları haqqında ilkin mə’lumatın orta tunc dцvrьnə, e.ə.XXIII əsrə aid olduğu, ilk dəfə Şumer-Akkad mənbələrində kutilər, lullubilər, hurrilər, kassilər və b. haqqında mə’lumat verildiyi gцstərilir. Bir də təqribən min il sonra - son tunc və erkən dəmir dцvrь (e.ə.II minilliyin sonu - I minilliyin əvvəli) tayfalarından danışılarkən Cənubi Azərbaycan ərazisində kuti, kassi, lullubi, hurri, mehran, nikimxi, turukki, uruatri (1; 144-147) tayfalarının adı зəkilir, onların etnik mənsubiyyəti və dili barədə mьlahizələr sцylənilir. Mьəlliflərin (istisna olaraq bu fəsildə İ.H.Nərimanovun da adı vardır) mьlahizələri belədir: «Gьman etmək olar ki, lullubi dili elam dilinə qohumdur. Lakin bu gьmana qəti inam yoxdur. Kuti dilinin Qafqaz dilləri ailəsinə aid olduğunu istisna etmək olmaz». (1,122) Зıxış yolu qoyulsa da (‘inam yoxdur’, ‘istisna deyil’ və s.), bunlar mьəlliflərin əsas fikridir: lullubi dili elam, kuti dili Qafqaz mənşəli hesab edilir. Bir daha təkrar edirlər: «Kuti dilini bu dillər ailəsinə (Şimal-şərqi Qafqaz dilləri ailəsinə - Q.K.) aid etməyə mьəyyən əsaslar vardır.» Bu fikrin bir qədər də əsaslandırılması ьзьn deyilir: «Belə bir mьlahizə sцylənilmişdir ki, «udi» - (Qafqaz Albaniyasının əsas əhalisi olmuş utilərin etnonimi. Mьasir udilər onların qalıqlarıdır) ‘kuti’ adının refleksidir. Maraqlıdır ki, Qafqaz dağlıları arasında Qutiyev/Kutiyev familiyalarına təsadьf olunur».(1; 124) Hurrilərin dili haqqında mьəlliflərin fikri daha qətidir: «Qətiyyətlə demək olar ki, hurri dili Hind-Avropa dillərinə aid deyil. Artıq mьəyyən edilmişdir ki, bu dil Urartu dilinə qohumdur.»(1; 123) Urartu dili isə Qafqaz dillərinə aid edilir: «Son dцvrdə hurri (eləcə də Urartu) dilini Şimal-şərqi Qafqaz dilləri ailəsi ilə bağlayırlar».(98,123) «Bağlayırlar» deyilir və mьəlliflərin bununla razı olduqları bilinir. Bьtцvlьkdə Şimali Azərbaycan ərazisinə gəldikdə, etnoslar barədə mə’lumat olmasa da, mьəlliflər bu ərazidə yaşayan əhalinin qafqazdilli olmasına heз bir şьbhə etmirlər: «...bu regionda (Şimali Azərbaycan ərazisində - Q.K.) Şimal-şərqi Qafqaz dillərinə qədər hər hansı bir başqa dil ьnsьrlərinin yayılmasını sцyləmək ьзьn əsas yoxdur». (1; 123) Nəhayət, əhalinin qədim və əsas kьtləsini təşkil edən kassilərin Zaqros-Elam, Qafqaz, Hind-Avropa dil ailələrinə aid ola bilməsi haqqında fikirləri xatırladaraq mьəlliflər onları «ari tə’sirinə mə’ruz qalmış» tayfalar saymalı olmuşlar.(1; 127) Beləliklə, qısa desək, lullular elam dil qrupuna, kutilər, hurrilər və Şimali Azərbaycan tayfaları Qafqaz, kassilər (kassitlər) isə ari (Hind-Avropa) dil ailəsinə daxil edilmişdir.

Mьəlliflər hətta bir qədər də uzaqlara gedərək İtaliya ərazisində yaşamış qədim etruskların (tursakaların) dilini də Qafqaz mənşəli hesab etmişlər: «Gьman etmək olar ki, buraya (Şimal-şərqi Qafqaz dilləri ailəsinə - Q.K.) etrusk dilini də daxil etmək mьmkьndьr». (1; 124)
Gцrьndьyь kimi, bьtьn bunlar qədim Azərbaycanın aborigen əhalisi iзərisində tьrk tayfalarına yer qoymur. Lakin yaxşı ki, Azərbaycan tarixini tarixi həqiqətə mьvafiq şəkildə tədqiq edən alimlər də var. Budur, 1994-cь ildə, akademik nəşrdən 4 il əvvəl зap olunmuş «Azərbaycan tarixi»ndə oxuyuruq: «Azərbaycanın erkən dцvlətlərini tьrk mənşəli sьlalələr idarə edirdilər».(2; 72) Y.Yusifov bura kцзьrə bilməyəcəyimiz saysız toponim və antroponimlərin etimoloji təhlili əsasında aborigen etnosların mənşəyini tamamilə fərqli şəkildə mьəyyənləşdirmişdir.
İlk Azərbaycan dцvlətinin birləşdirdiyi tayfaların tьrk tayfalarından ibarət olduğunu gцstərmək ьзьn mьəllif dцvlətin adından başlamış, Aratta sцzьnьn tьrk mənşəli olduğunu inandırıcı dil faktları ilə sьbut etmişdir: Şumer-Akkad məktəb lьğətində arattu, aratu sцzləri «dağ» mə’nasındadır (Aratta dağ цlkəsi idi). Bu sцzьn r>l keзidi ilə tьrk dillərində geniş işlənən Alatay, Altay, Alatey, Alatu sцzləri ilə bir kцkdən olduğu qeyd edilmişdir. (2; 78)
Aratta torpaqlarının qərbində yerləşən lullubilər bir tayfadan deyil, tayfa ittifaqından ibarət olmuş, su və turukki tayfalarını da цzьndə birləşdirmişdir. (2; 67) E.ə.II minilliyin əvvəlində Urmiya gцlь hцvzəsində yerləşən turukki (turuki) və su tayfaları əvvəlki dцvrdə Aratta dцvləti tərkibində olmuşdur. Aratta цz mцvqeyini itirdikdən sonra turukkilər gah lullubilər, kutilərlə birlikdə, gah da mьstəqil siyasət yeritmişlər. Onlar Assur dцvləti sərhədlərində təhlьkələr yaradırdılar. Assur hцkmdarı I Şamşi-Adad (e.ə.1813-1781) turukkilərə qarşı yьrьş təşkil etsə də, onların qarşısını ala bilməmişdir. Assur hцkmdarı I İşme-Daqan (e.ə.1781-1757) isə turukkilərlə bağlı hadisələri belə təsvir edir: «O ki qaldı Şuşarra цlkəsinə (turukkilər bu цlkəyə maraqlı və iddialı idilər - Q.K.), siz mənə yazırsınız ki, bu цlkə həyəcan iзindədir və biz onu saxlaya bilmərik. Qoy İşar-Lim (qasid) sizə (vəziyyəti) izah etsin. Turukkili Lidaya və bu цlkədə onunla birlikdə olan turukkilər... iki yaşayış məntəqəsini dağıtmışlar. Mən oraya əlavə qoşun gətirdim, onlar dağlara зəkildilər. Mən əhalidən soruşdum və bu qərara gəldim ki, bu цlkə nəzarətə alına bilməz».(2; 73-74) İşme-Daqan turukkilərlə mьqavilə bağlamalı olur və turukkiləri sakitləşdirmək ьзьn onların başзılarından birinin qızını цz oğluna alır. E.ə.1755-ci ildə Babil padşahı Hammurapi də turukki və su tayfaları ilə ьzləşməli, onları dəf etməli olmuşdur.
Turukkilər haqqında mə’lumat genişdir. Biz bu qısa mə’lumatı ona gцrə təkrar edirik ki, oxucu bilsin ki, qədim qaynaqlarda turukkilərin yalnız təsadьfi adı зəkilmir, gьclь bir tayfa kimi geniş fəaliyyəti qeyd olunur. Lakin akademik nəşrin mьəllifi III minillikdə Azərbaycan ərazisində turukki və su tayfalarını gцrməzliyə salsa da və ya bir qədər sonra turukkiləri zorla hurri tayfalarına daxil etmək istəsə də, bu etnonim neзə min ildir, «tьrk» sцzьnь yaşatmaqdadır: «... bu etnonim «tьrk» tayfa adının erkən forması olmuşdur. Adətən tьrk etnoniminin qədim formasını «turuk, turuku» kimi bərpa edirlər». (2; 78) Ьmumiləşdirici tьrk etnoniminin e.ə. III minillikdə tayfa adı kimi meydana зıxmasından зox-зox əvvəl tьrklərin mьxtəlif adlar altında цmьr sьrməkdə olduğunu başqa alimlərimiz də qeyd etmişlər: «Qədim qaynaqlarda prototьrklər, yə’ni qədim tьrklərin ulu əcdadları mьxtəlif adlarla gцstərilmişdir. Kuti, lullubi, su, turukki, kimmer, skit, massaget, sak, skif, sarmat, hun və başqa adlar altında yaşayan qədim tьrklər dьnya tarixinin şərəfli səhifələrinin yazılmasında bцyьk rol oynamışlar». (4; 53)

Əksər tarixзilər bu fikirdədir ki, lullubi (lullume) adı bu tayfaya qonşular tərəfindən verilmişdir, əhalinin цz adı deyil. Y.B.Yusifov bu sцzьn yamsılama yolu ilə dьzəlmiş olduğunu gьman edir. Biz də bu fikrin doğru olduğu qənaətindəyik, зьnki lullubilərin şumerlərlə yaxın əlaqəsi, dostluq və qardaşlıq mьnasibətləri, şumerlərin məhz Zaqros zonasından - lullubilər yaşayan ərazidən dьzənliyə - İkiзayarasına enmələri onların bir kцkdən olduğunu və ya ən azı yaxın qohum olduğunu və hər iki dildə зox işlənən lu - ‘adam’, lulu - ‘adamlar’ sцzьnьn qonşulara yamsılama vasitəsi kimi yerli əhalini bu adla adlandırmağa imkan verdiyini dьşьnmək ьзьn əsas ola bilər. Hər halda, Y.Yusifov da bu qənaətdə olmuşdur ki, «...lullubi Azərbaycanın prototьrk əhalisinə verilmiş kənar ad olmuşdur» - aydın deyilir: «prototьrk əhalisinə.»
Lulluların etnik mənsubiyyəti və dili barədə mьxtəlif fərziyyələr irəli sьrьlmьşdьr. Lullu dilinin kassi və elam, o cьmlədən Qafqaz dilləri ilə qohum olması mьlahizəsi ortaya atılmış, lakin bunu sьbut edən dəlillər gətirilməmişdir. Bu mьlahizələri irəli sьrən bə’zi keзmiş qərb alimləri qədim dцvrdə tьrk amilinin varlığına bigənə yanaşmışlar.(2,79) Lullu tayfa ittifaqı biri digəri ilə dil və etnik cəhətdən qohum olan prototьrk etnoslarını birləşdirmişdir.
Dərslikdə akademik nəşrin ьstьndən keзdiyi su tayfası haqqında da geniş mə’lumat verilmişdir. Sular Zaqroş dağlarında və Urmiya gцlьnьn cənubunda yaşamışlar. Etnonimin ilkin formasının sub/suv olduğu gцstərilir ki, bu da xalis tьrk sцzьdьr. Tarixзilər su tayfasını İkiзayarasının şimalında yaşayan Subir/Cubar tayfa adı ilə eyniləşdirirlər. Зox qəribədir ki, lullular kimi, sular da həm adlarına, həm də xoş mьnasibətlərinə gцrə şumerlərə зox yaxın olmuşlar (şumer > suber > sumer > subir...- və ya əksinə - keзidləri suberlərin şumerlərdən qopma olduğunu gцstərir). Sular da turukki və lullu tayfa ittifaqına daxil idi.
Azərbaycanın qədim və gьclь etnoslarından birinin kutilər (yaxud qutilər) olduğunu bildik. E.ə.III-II minilliklərdə kutilər Urmiya gцlьnьn cənub və qərb regionlarında yaşamışlar. Kutilər turukkilər, lullubilər və sularla yaxın mьnasibətdə olmuşlar. Y.Yusifov gцstərir ki, kuti dilinin elam dilinə və ya Qafqaz dillərinə aid olması barədə mьlahizə heз bir faktla sьbut olunmamışdır. Kuti sцzьnьn sonralar «k» samitinin dьşməsi ilə (Z.Yampolski) Azərbaycan ərazisində meydana зıxan uti adı ilə əlaqəsi də цzьnь doğrultmur. V.Landsberqer kutilərin tьrk olduğunu yazmış, Kamal Balkan kuti hцkmdar adlarının tьrk mənşəli olduğunu izah etmişdir.
Tarixşьnaslıqda kassit kimi qeyd edilən, akkadların kaşşu adlandırdıqları kaslar e.ə. XVII əsrdə İkiзayarasının cənubunu (keзmiş Şumer, o dцvrkь Babil torpaqlarını) işğal edərək 1115-ci ilədək, təxminən 500 il orada hцkmranlıq etmişlər. E.ə. III-II minilliklərdə yaşamış bu etnos tarixdə bцyьk izlər qoymuşdur. Kassi toponim və antroponimləri, kassilərə məxsus bir sıra sцzlər tьrk dilləri bazasında daha asan izah olunur. Bunlarsız da kassilərin tьrk arealında geniş yayılması onların tьrkdilli olduğunu sьbut edir.
Y.B.Yusifov araşdırmalarını ьmumiləşdirərək yazır: «Beləliklə, Azərbaycanın ən qədim sakinlərindən biri prototьrklər olmuş və onlar hələ biri digərindən fonetik cəhətdən fərdiləşməmiş ьmumtьrk dilində danışmışlar. Lakin bu dцvrdə qərb və şərq tьrk dillərini səciyyələndirən bir sıra fonetik əvəzlənmələr artıq yaranmışdı. Fərz etmək olar ki, prototьrklər bu zaman nəinki qədim Azərbaycanın, eləcə də Anadolu yarımadasının və Orta Asiyanın sakinləri olmuş və tədricən şimala doğru hərəkət etmişlər». (2; 78)
Tьrk tayfaları eradan 3 min il əvvəl indiki yunan torpaqlarında - yunanlar hələ o yerlərə gəlmədiyi dцvrdə - minillik bir dцvlət yaratmış (e.ə.III-II minilliklər arası), e.ə.2000-ci il dairəsində yunanlar gəldikdən sonra bir qədər onlarla yaşayıb, İtaliyaya, Egey adalarına və Qərbi Anadoluya keзmişlər. (5; 3) »Etrьsklar (tursakalar) tьrk idilər» (Ankara,1992) kitabının mьəllifi Adile Ayda gцstərir ki, İtaliya ərazisində (e.ə.XX əsr dairəsində) iki tьrk tayfası - turlar (Turan sцzь də buradandır) və sakalar birləşərək tursakaları-etruskları (TRSK - samit kцkь həm tursaka, həm də etrusk kimi oxunur) meydana gətirmişdir: «Turlar ile Sakalar birleşir, «Tursakalar» adlı tek millet haline geldikten sonra, Tьrk geleneklerine uyğun olarak 12 kabileden oluşan bir Devlet kurmuşlardır. Etrafı denizle зevrili bir bцlgede hьkьm sьrmege başlayan bu Devlet, зok keзmeden gьclь bir donanma meydana getirerek Yunanlılarla Fenikelileri titretmege başlamıştır».(5;7) Mьəllif etrusk dilinin bə’zi fonetik, leksik, morfoloji və sintaktik xьsusiyyətlərini, əlifbalarını və eyni zamanda etruskların dini gцrьşlərini tьrklərin dili, qədim əlifbası və dini gцrьşləri ilə mьqayisəli цyrənərək, etruskların tьrk olduğu qənaətinə gəlmişdir. Ьmumiyyətlə, Turan və tьrk sцzləri bir kцkdən olduğu ьзьn turukkilərlə etruskların qohumluq əlaqəsi də dьşьnьlməlidir. İ.Əliyev bu cəhəti bildiyi ьзьn mцvzusuna bilavasitə dəxli olmadığı halda, baltasını uzadaraq uzaqdakı o tьrk budağını da kəsmək istəmişdir.
Dr.R.Oğuz Turkkan Adile Aydanın «Tьrklerin ilk ataları» (Ankara,1987) əsərinə resenziyasında yazır: «Adile Ayda sadece Pelasq’ların «Etrьskler»le (ve Saka’larla) akraba olduğunu, esas Yunanlılardan (yani Helenlerden) daha цnce Yunanıstana girdiklerini ispat ediyor ve aзıkca, Pelasqların Yunanlı olmadıklarını, olsa-olsa Yunan medeniyyetinin onlardan ders aldığını vurğulayaraq yazıyor (Romalıların da Etrьsklerin talebeleri oldukları kibi)». (63; 48) Adile Ayda pelaskların dilində TEPAE sцzьnьn ‘təpə’ olduğunu və bu sцzь hələ Kolumbdan зox-зox əvvəl Meksikaya və Orta Amerikaya etruskların aparmış olduğunu mьəyyən etmişdir. (63; 48)
Xarici mənbələrdə qədim tьrkizmləri araşdıran tьrk dil tarixinin tədqiqatзılarından З.Qaraşarlı yazır: «...antik qərbin mьəmmalı xalqları sayılan troyalıların, trak və etruskların tьrk mənşəliliyi haqda danışmağa kifayət qədər əsas vardır. Etruskların kimmer mənşəli olduğunu Herodot yazırdı. Qərb mənbələrindən biri trakları da kimmer mənşəli hesab etmişdir. Etrusk və trakların tьrk mənşəli kimmerlərə aid olunması təsadьfidirmi? XIII-XIV əsr qədim Skandinaviya coğrafiya əsərlərinin qeyri-adi mə’lumatı bunun təsadьfi olmadığını gцstərir. (E.A.Melnikova. Qədim Skandinaviya coğrafiya əsərləri. - Moskva,1986). Burada Kiзik Asiyadan şimala - Skandinaviya цlkələrinə gəlib məskunlaşmış tьrklərdən, onların rəhbəri Tor oğlu Odindən bəhs olunur. Kiзik Asiya mənşəli olduqları ьзьn onlar həmзinin as adlandırılır. XIII əsrə aid bir sıra Skandinaviya mənbələrində isə Tor oğlu Odinin başзılığı altında şimal цlkələrinə gəlmiş bu xalq troyalılar, Priamın adamları adlandırılır. Mə’lum olduğu kimi, Priam Troyanın sonuncu зarı olmuşdur». «Tьrk, trak, etrusk və troyalıların adlarının əsasında tur, tor ьnsьrь durur və onların əfsanəyə зevrilmiş ulu əcdadları Tiras, Tirs (Turis), Tirsen, Tros eyni kцkə, mənşəyə gedib зıxır. Etrusklara məxsus alp, alpan, paxa, paxatur, tanra, kamsi və s. dini və əfsanəvi adlar qədim tьrklərə məxsus olan alp, alpan sцzlərinə, bağa, bağatur, tanrı (tanra), qam kimi dini ad və titullara uyğun gəlir.»(57; 182-183)

İ.Əliyev İran mənşəli əhalinin Azərbaycan və İran ərazisinə yayılmasından bцyьk həvəslə danışaraq, e.ə.VIII əsrdə İran yaylasına gələn bu tayfanı bə’zən e.ə.II minilliyin sonuna, bə’zən də II minilliyin lap əvvəlinə зəkir: «Təxminən e.ə.II minilliyin sonu, yaxud I minilliyin başlanğıcında Cənubi Rusiya зцllərindən зıxmış irandilli tayfalar İran yaylası vilayətlərində yerləşməyə başlamışdılar».(1; 129) Başqa bir səhifədə isə irandillilərin miqrasiyasını daha əvvələ зəkməyə зalışaraq yazır: «Цn Asiya vilayətlərinə hələ e.ə. II minilliyin birinci rьbьnьn sonlarında mьəyyən hind-İran mənşəli əhali kьtləsinin gəlməsi məsələsi heз bir şьbhə doğurmur». (1; 125)
Gцrьn, bu məsələni heз bir cəhətə qısqanclıq gцstərmədən Y.B.Yusifov necə obyektiv izah etmişdir: «Son tədqiqatlara əsasən belə bir mьddəa irəli sьrьlmьşdьr ki, Şərqi Anadolu, Цn Qafqaz və Şimali İkiзayarası Hind-Avropa tayfalarının ilk vətəni olmuşdur. E.ə.V-IV minilliklərdə burada ьmumhind-Avropa (prahind-Avropa) dili mцvcud olmuş, e.ə.IV-III minilliklər hьdudunda bu dil dialektlərə (ləhcələrə) parзalanmış və dialektlərdə danışan hindavropalılar tədricən qərbə, şimala və şərqə doğru hərəkət etmişlər. E.ə.III minillikdə ьmumhindavropa dilindən ari (hind-İran) dil birliyi ayrılmış və e.ə. II minilliyin sonunda bu dil birliyi də hind və İran dillərinə təcrid olunmuşdur...». (2; 83)
Beləliklə, bu mə’lumata və bir sıra başqa əsərlərdən aldığımız təəssьrata əsasən qeyd edə bilərik ki, Hind-Avropa, tьrk, sami, Qafqaz və başqa dil ailələri əslində ilk nцvbədə Цn Asiyanın sakinləri olmuş və Цn Asiya ərazilərində bir-birindən təcrid olunmuşlar. Hindavropalılar Цn Asiyanı IV minillikdən tərk etməyə başlamış və bir də e.ə. VIII əsrdə geri qayıtmışlar.

http://www.uludil.gen.az/3_fesil_001.html

IuM
09.04.2008, 09:03
ПРОТОАЗЕРБАЙДЖАНСКИЙ В III-I тыс. до Р.Х.?

(период золотой латыни приходится на I в. до Р.Х., во времена Цицерона и Цезаря)

Автор сей статьи - оригинал и эксцентрик. Я настаиваю на этой резкости; оказывается, наш язык древнее всех языков мира, вместе взятых...

P.S. Азери выделился из тюркских языков огузской группы в 14-15 вв. А литературную форму приобрел в 20-30 гг. 20 века.

Вот и весь сказ.

IuM
09.04.2008, 09:14
... И вновь попытка сделать Играра Алиева агентом разведок русских, иранских и японских.

Большевики, маленькие, простенькие, карикатурные большевики...

Между прочим, даже приговоренные имеют право защищаться на суде; времени не было; но все же начну сканировать и выкладывать (ответы И. Алиева).

Madyar
09.04.2008, 10:42
<div class='quotetop'>Цитата(Iu.M. @ 9.4.2008, 9:03) 128514</div>
ПРОТОАЗЕРБАЙДЖАНСКИЙ В III-I тыс. до Р.Х.?

(период золотой латыни приходится на I в. до Р.Х., во времена Цицерона и Цезаря)

Автор сей статьи - оригинал и эксцентрик. Я настаиваю на этой резкости; оказывается, наш язык древнее всех языков мира, вместе взятых...

P.S. Азери выделился из тюркских языков огузской группы в 14-15 вв. А литературную форму приобрел в 20-30 гг. 20 века.

Вот и весь сказ.
[/b]
+1

IuM
09.04.2008, 13:29
НЕСКОЛЬКО СЛОВ О МОНОГРАФИИ АКАДЕМИКА И.АЛИЕВА «О НЕКОТОРЫХ ВОПРОСАХ ЭТНИЧЕСКОЙ ИСТОРИИ АЗЕРБАЙДЖАНА»

Академик И.Алиев является видным исследователем истории Азербайджана, организатором науки, который на протяжении последних 50-ти лет участвует в привлечении к изучению основных направлений нашей отечественной истории и долгие годы достойно руководит этой работой.
Именно благодаря его большим заслугам в последние десятилетия внесена ясность во многие проблемные вопросы, наша историография выведена на мировые меридианы и на протяжении многих лет в его лице достойно представлена на международной арене.

Академик И Алиев, принадлежащий к знаменитой школе В.В.Струве, в своих произведениях осветил самые актуальные, спорные, сложные и неизученные вопросы нашей национальной истории, определил направления исследования по данным вопросам, не жалел сил для доведения до мировой общественности правды об Азербайджане. Наряду с целым рядом других произведений, посвященных важнейшим проблемам нашей истории, его книга Нагорный Карабах: история, факты, события» (Баку,Элм,1989, 104 с.), переведенная на многие языки на сегодняшний день является одной из наиболее ценных работ, доносящих до мировой общественности правду о Карабахе.

Академик И.Алиев, владеющий целым рядом древних языков, изучивший пехлеви и клинопись по оригиналом, являясь знатоком древних шумерской, аккадской, египетской и др. культур, изучившим их по первоисточникам, представляет собой ученого-историка с широкой эрудицией и энциклопедическими знаниями. Его произведения, посвященные нашей этнической истории, а также истории и культуре древней Мидии, Атропaтены и Албании еще на протяжении многих десятилетий будут оставаться ценным вкладом в нашу историографию. Естественно, нельзя утверждать, что в этих произведениях решены все проблемы нашей истории, однако, без всякого сомнения, изучение поставленных в них вопросов опирается на серьезные, а в ряде случаев пока неопровержимые фактические материалы.

По мере выявления новых фактов и материалов. неясные сегодня вопросы будут прояснены, целый ряд моментов, являющихся объектом дискуссии, будут уточнены на основе новых исторических материалов.

Если оглянуться на вчерашний день нашей историографии, мы ясно увидим продолжение и развитие этого опыта. Достаточно сравнить первые издания «Истории Азербайджана» с опубликованным при участии И. Алиева трехтомником, чтобы понять какой большой шаг вперед был сделан в деле изучения нашей национальной истории. И вот, теперь вышла в свет семитомная «История Азербайджана». Этот факт, расцениваемый некоторыми оппонентами, как простое и обычное дело, в действительности является результатом многолетнего, кропотливого труда, проведенного под. руководством именно И. Алиева. Это издание по сути является первичным научным итогом многолетних изысканий специалистов Института истории им. А. Бaкиханова НАН Азербайджана.

Новое издание многотомной «Истории Азербайджана» находилось в поле зрения президента республики Г. Алиева, о подготовке томов к изданию господин президент проявил всяческую заботу, оказал необходимую помощь для их выхода в свет.

Новая многотомная «История Азербайджана» была подготовлена к Изданию по распоряжению президента на основе решения Президиума НАН Азербайджана от 24 сентября 1997., над его появлением трудилась рабочая группа, в состав которого вошли ведущие ученые историки.
В деле подготовки издания особо следует отметить заслуги Редколлегии работавшей под руководством покойного экс-президента Академии Наук Ф. Магсудова и академика Джамиля Гулиева. Именно благодаря самоотверженному труду этих людей был издан в 1998 г. первый том «Истории Азербайджана».

В отличие от всех предыдущих, в этом издании впервые отражена история вашей страны, насчитывающая: более чем полтора миллиона лет, в ней впервые широко использованы материалы археологических и письменных источников.

Появление в снег первого тома «Истории Азербайджана» является важным событием в истории и культурной жизни нашего народа, однако наши историографы не проявили серьезного интереса к этому событию и даже не выразили официального научного отношения к этому важному событию.. А ведь подготовившие это произведение сотрудники Института истории, а также непосредственно руководивший подготовкой этого издания И. Алиев и члены редколлегии имеют, безусловно, право на оценку их тяжелого труда. Почему-то и предыдущий Президиум НАН Азербайджана, по распоряжению которого и был подготовлен многотомник, зашел выжидательную позицию.

Совсем иначе повела себя группа представителей интеллигенции, которая на страницах газет, именующих себя оппозиционными и независимыми,, по выражению И. Алиева, «враждебно встретила первый том многотомника. В газетах один за другим появились публикации по поводу взглядов И.Алиева в этом издании. К сожалению, это вышло за рамки обычного научного диалога, нарушая этические нормы, преступило требования научной дискуссии. Против академика Играра Алиева было выдвинуто бесчисленное количество обвинений. Его называли «армянином», «врагом родины», «фальсификатором», «умышленно искажающим нашу историю», «работающим под диктовку сверху», «выполняющим заказ иностранной разведки» и даже обвинили в том, что «он изготовил фальшивую историю Азербайджана, которую потом никто не сможет опровергнуть».

Первый том «Истории Азербайджана» охватывает самый древний период истории страны. Естественно, нельзя требовать, чтобы в том томе были отражены все проблемные вопросы этого периода. Изучение нашей истории этого периода на основе имеющихся фактических материалов позволяет по мере выявления новых данных и сведений вновь вернуться к решению поставленных вопросов и продолжить дискуссии вокруг целого ряда положений нашей истории. Причем эти дискуссии должны охватить не только первый том, а, каждый том' всего многотомника, поставленные в них вопросы.

Вызывает сожаление не то о6стоятельство что после публикации первого тома «Истории Азербайджана» только на него появились лишь отрицательные рецензии, а то, что эти выступления в целом направлены против личности Играра Алиева, с целью создать. из него образ «врага»; и в целом ряде случаев оппоненты свои публикации начинают с брани, заканчивают оскорблением, а целом вся эта мелодрама отражает 6eзpaзличие специалистов.

Б чем причина такого отношения? В этот вопрос сам академик Играр Алиев в его ответах своим оппонентам в газете "Импульс" внес некоторую ясность. Вместе с тем, следует отметить,. что это противостояние между группой. представителей интеллигенции и ученым-историком уже вышло за рамки частных рассуждений и превратилось в.проблему нашей историографии. И, естественно, именно поэтому к этому нельзя относиться с безразличием.

В опубликованных рецензиях академик Играр Алиев обвиняется в искажении нашей этнической истории, отрицании наличия на территории Азербайджана еще с древних времен тюркских племен, в непризнании шумеров древними «предками тюрков», выступлении против признания «Авесты» древнетюркским памятником, в создании фальсифицированной "Истории Азербайджана" и т. п. '
Оспаривая совпадающее с мнением армян утверждение о том, что азербайджанцы на данной территории являются пришлыми, оппоненты, игнорируют тот факт, что и армяне не являются аборигенами Кавказа, обвиняют И. Алиева в «пособничестве армянам». Выдвинуто достаточное количество обвинений. Однако, к сожалению, они должным образом не аргументированы, не внесена ясность в вопрос о том, какие научные' основы изучении нашей этнической истории являются важными. .
Академик Играр A. Алиев, как специалист, конкретно отвечает на выдвинутые обвинения, опираясь на известный имеющийся фактический материал; опровергая какое-либо утверждение, оно опирается у него на неопровержимые факты. Но, несмотря на это, оппоненты продолжают настаивать на своем, и волей-неволей это непрерывное противостояние на страницах печати вызывает у читателей правомерный вопрос - кто прав?

Расценивающий каждое свое произведение как родное детище, и тем воздвигнувший себе памятник, всю свою содержательную жизнь посвятивший изучению истории Азербайджана академик Играр Алиев, или его оппоненты? Насколько прав академик в своих ответах на выдвинутые обвинения?
Сегодня, изучая нашу этническую историю, обучая наших студентов в средних и высших школах на какие положения должны опираться, на академические издания по истории Азербайджана или на более древнюю этническую историю, изложенную в целом ряде учебников и учебных пособий для средних и высших школ и в монографических исследованиях? Интересно, есть ли в мировой практике другой такой народ, который по-разному пишет свою этническую историю и обучает молодое поколение ее различным вариантам?

Было важно, чтобы издающие учебники, учебные пособия и монографии организации, научно-методические журналы обратили на этот вопрос особое внимание. Как же теперь быть обычному читателю, или любому, кто захочет изучить древнюю историю независимого азербайджанского государства: какой позиции придерживаться и какому источнику должен верить? Действительно ли эти оппоненты располагают более сильными аргументами и логикой в вопросах этнической истории?

С целью найти ответы на все эти вопросы, выявить истину я вновь просмотрел полные обвинения против академика "рецензии" и ответы на них. И вновь меня охватило чувство удивления и сожаления.
В связи с этой дискуссией хочу поделиться своими соображениями с читателями, ограничившись рассмотрением лишь одной публикации - писателя Алиса Ниджата, "Kor tutduğunu buraxmaz" (Упрямство слепца) изданной в газете "Hürriyyət" и ответы на эту публикацию.

Прежде всего, хочу отметить, что культура письма и дискуссии Алиса Ниджата вызвали у меня сожаление. Насколько бросаются в глаза мелочность и бледность претензий автора, не имеющего ни малейшего представления о древней истории, о важной и серьезной проблеме нашей истории, настолько вызывает сожаление тот факт, что в своих произведениях писатель Алиса Ниджат представляет народу, его историю передвинутой "с ног на голову".

В ответ на обвинения А. Ниджата в том, что И. Алиев пишет "фарсидскую историю", последний преподал ему урок по истории Азербайджана,. сообщив ему факты из самых древних слоев этой истории.

Красной нитью проходящая через все ответы академика Играра Алиева своим оппонентам мысль о необходимости правдивого изучения нашей этнической истории сегодня является важной npo6лемой не только для участников диалога, но и всего народа.

Тюрку не нужна ложная история, он не нуждается в том, чтобы родословную его предков, связывали с древними шумерами, фарсами или каким-либо другим народом.

Тюрок имеет свою очень славную и достойную историю, которая не нуждается в приукрашивании. И самым большим тюркизмом является изучение этой истории в ее подлинных рамках.

Тюркскую историю следует изучать не на основе иллюзий, политических ам6иций, эмоциональных всплесков, гипотез об "аналогиях"и "сходствах", традиционных для народов мира, а опираясь на историческую истину и факты. История, созданная на основе гипотез и предположений, рано или поздно будет опровергнута исторической правдой и ее ошибочность будет разглашена на весь мир. Поэтому самым большим тюркизмом является сохранение тюркских истин, преданность этой правде, отказ от блеска ложного, преднамеренного и преходящего псевдотюркизма. Именно с этой точки зрения представленная на суд читателей книга имеет большое значение не столько для отражения различий во взглядах на нашу этническую историю обеих сторон, сколько для изучения нашей древнейшей и древней истории, для выявления разницы между иллюзиями правдой.
Одной из причин этого противостояния является также то, что своевременно не была дана научная оценка постановке целого ряда вопросов, связанных с этнической историей, . в учебнике для вузов, автором которого является Ю.Юсифов.

Если бы утверждения Ю. Юсифова о нашей этнической истории, особенно об автохтонности тюрков на сегодняшней территории, об их происхождении от шумеров были бы приняты в историографии, они должны были найти свое отражение в академических изданиях.

Но, если эти утверждения основаны на неподтвержденных гипотезах, то в этом случае в первом томе "Истории Азербайджана" следовало вкратце прояснить эти вопросы. Наличие этого факта, даже использование этого учебника в процессе обучения в вузах стало причиной разногласия среди интеллигенции и, в конечном счете, привело к противостоянию.

Публикация данной книги, рекомендуемой читателем, безусловно, будет полезна для изучения нашей этнической истории, внесет ясность в целый ряд вопросов, обесценит исследования, основанные на предположениях, придает направленность формированию окончательного решения являющихся сегодня объектом дискуссии проблем и наша историография в новом тысячелетии вступит на еще более высокий этап своего развития.

Порожденные заботой и любовью к своему народу порой гневные, порой эмоциональные дискуссии об этнической истории азербайджанского народа, раз и навсегда вступившего на путь независимости, стихнут, и, благодаря более тесному сотрудничеству, исследователи, изучающие нашу древнейшую и древнюю, этническую историю, придут к единому мнению.

Член-корр. НАН Азербайджана, . доктор филологических наук, профессор Азад Набиев.
Баку, август, 2002.

Продолжение следует...

Ашина
09.04.2008, 14:49
Странный аргумент:
<div class='quotetop'>Цитата</div>Тюрку не нужна ложная история, он не нуждается в том, чтобы родословную его предков, связывали с древними шумерами, фарсами или каким-либо другим народом.

Тюрок имеет свою очень славную и достойную историю, которая не нуждается в приукрашивании. И самым большим тюркизмом является изучение этой истории в ее подлинных рамках.[/b]

Во-первых, в статье я не увидел никаких свидетельств "ложности истории". Просто указывается на целесообразность - нужна такая история или не нужна. Тот же сталинский подход. Кроме того, поётся дифирамб эрудиции ученого, широким знаниям и т.д. Непонятно только, почему в сталинское время ему при таких широких знаниях требовалось физическое истребление оппонентов.

Я, например, тоже считаю, что Биллу Гейтсу "не нужно столько денег". И хорошо бы он, оставаясь в "подлинных рамках" и "без приукрашивания" отдал бы часть их... ну хотя бы мне.

IuM
10.04.2008, 07:22
<div class='quotetop'>Цитата(Ашина @ 9.4.2008, 14:49) 128608</div>
Странный аргумент:
Во-первых, в статье я не увидел никаких свидетельств "ложности истории". Просто указывается на целесообразность - нужна такая история или не нужна. Тот же сталинский подход. Кроме того, поётся дифирамб эрудиции ученого, широким знаниям и т.д. Непонятно только, почему в сталинское время ему при таких широких знаниях требовалось физическое истребление оппонентов.
[/b]

Это не статья, Ашина, это предисловие к книге. Терпение, терпение. С аргументами самого И. Алиева вы сможете познакомиться на днях.

<div class='quotetop'>Цитата(Ашина @ 9.4.2008, 14:49) 128608</div>
Я, например, тоже считаю, что Биллу Гейтсу "не нужно столько денег". И хорошо бы он, оставаясь в "подлинных рамках" и "без приукрашивания" отдал бы часть их... ну хотя бы мне.
[/b]

Ваше право. Хотя при чем тут Билл Гейтс и его деньги - я так и не понял. Речь идет о исторических исследованиях.

Ашина
10.04.2008, 11:57
<div class='quotetop'>Цитата(Iu.M. @ 10.4.2008, 6:22) 128731</div>
Это не статья, Ашина, это предисловие к книге. Терпение, терпение. С аргументами самого И. Алиева вы сможете познакомиться на днях.
Ваше право. Хотя при чем тут Билл Гейтс и его деньги - я так и не понял. Речь идет о исторических исследованиях.
[/b]

При том, что в споре об исторической истине приводится аргумент, что тюрки и так богаты. Им не нужно ничего приписывать. Революционная целесообразность. Кроме того, если в прежние 70 лет альтернитивная точка зрения вырезалась вместе с её носителями, то такой учёный должен был хотя бы выразить соболезнования погибшим коллегам.

Хорошо. И с аргументами познакомимся.

IuM
10.04.2008, 20:11
<div class='quotetop'>Цитата(Ашина @ 10.4.2008, 11:57) 128798</div>
При том, что в споре об исторической истине приводится аргумент, что тюрки и так богаты. Им не нужно ничего приписывать. Революционная целесообразность. Кроме того, если в прежние 70 лет альтернитивная точка зрения вырезалась вместе с её носителями, то такой учёный должен был хотя бы выразить соболезнования погибшим коллегам.
[/b]

Ашина, не лукавьте. Этим своим тезисом вы опосредованно приписываете профессору (которого, кстати, ни вы, ни я не знаем лично) опосредованную связь с теми, кто вырезал "альтернативную точку зрения" в тридцатые годы. Он не так черен, именно так, именно так (с) Эрцгерцог Кот-Мурлыка.

Вдобавок, я не знаю, в чем она состояла: если в том, что в III-I тыс. до Р. Х. в Азербайджане бытовал какой-то протоазербайджанский или что в VII тыс. до Р. Х. в Азербайджане обретались какие-то тюркские племена (с) "носитель альтернативной точки зрения", мистер Ягубов - то я пас. Mənlik deyil.

(между прочим, эту чушь в сборник для абитурентов пропихнул...)

Вообще-то хронологически - мезолитическая эпоха, если мне не изменяет память; это так, к слову. Современная наука не обладает никакими сведениями о "языках" народов в столь далекую эпоху... Сомневаюсь даже, что какие-то племенные союзы существовали, не то, что этносы. А тут - "тюрки". Эхе-хе...

А право, жаль... Что говорил он тут... злодей, и наказать... Кавказ... беда... вот бред (с) Маскарад.

<div class='quotetop'>Цитата(Ашина @ 10.4.2008, 11:57) 128798</div>
Хорошо. И с аргументами познакомимся.
[/b]

Разумеется :-)

Ашина
10.04.2008, 21:46
<div class='quotetop'>Цитата(Iu.M. @ 10.4.2008, 19:11) 129024</div>
Ашина, не лукавьте. Этим своим тезисом вы опосредованно приписываете профессору (которого, кстати, ни вы, ни я не знаем лично) опосредованную связь с теми, кто вырезал "альтернативную точку зрения" в тридцатые годы. Он не так черен, именно так, именно так (с) Эрцгерцог Кот-Мурлыка.

Вдобавок, я не знаю, в чем она состояла: если в том, что в III-I тыс. до Р. Х. в Азербайджане бытовал какой-то протоазербайджанский или что в VII тыс. до Р. Х. в Азербайджане обретались какие-то тюркские племена (с) "носитель альтернативной точки зрения", мистер Ягубов - то я пас. Mənlik deyil.

(между прочим, эту чушь в сборник для абитурентов пропихнул...)

Вообще-то хронологически - мезолитическая эпоха, если мне не изменяет память; это так, к слову. Современная наука не обладает никакими сведениями о "языках" народов в столь далекую эпоху... Сомневаюсь даже, что какие-то племенные союзы существовали, не то, что этносы. А тут - "тюрки". Эхе-хе...

А право, жаль... Что говорил он тут... злодей, и наказать... Кавказ... беда... вот бред (с) Маскарад.
Разумеется :-)
[/b]

Я не лукавлю. Незачем. И так всё просто.

Тезис Зиядлы состоит в том, что в сталинское время сталинскими методами и ещё лет 30-40 после Сталина, но теми же методами, правда уже без физического истребления оппонентов, насаждалась некая историческая концепция.

Возможные антитезы:

1. Это - неправда, не насаждалась.

2. "Сам дурак!". То есть, противоположная концепция (условно - тюркистская) в предыдущие 70 лет тоже насаждалась таким же методами. Тюркисты запрещали всякую критику своей концепции и истребляли её сторонников. Забили бреднями своей "истории" все справочники мира и заполнили пыльными фолиантами всё - вплоть до районных библиотек.

Вы избрали другой путь: Насаждавшаяся насильственно теория верна.

Очень хорошо. Но тогда предисловие нужно было начать как-то по-другому. Типа того, что терия уважаемого автора была, к сожалению, профанирована неуёмной поддержкой тоталитарного режима и гонениями на её оппонентов. Несмотря на эти трагические для исторической науки события, труд нашего автора не потерял своего значения. Теория блестяща - вот мы её сейчас предлагаем вашему вниманию.

Вместо этого в Предисловии меня угощают всё теми же сталинскими приёмчиками, о том, кому сколько из исторического прошлого нужно выделить, а кому и так хорошо. То есть, мы отсюда из 21 века решаем, как целесообразнее трактовать события двух и более тысячелетней давности.

К "тюркским племенам" до Р.Х. бы ещё не приступали. Ждём.

yojik
11.04.2008, 01:33
<div class='quotetop'>Цитата(Iu.M. @ 9.4.2008, 8:03) 128514</div>
ПРОТОАЗЕРБАЙДЖАНСКИЙ В ИИИ-И тыс. до Р.Х.?

(период золотой латыни приходится на И в. до Р.Х., во времена Цицерона и Цезаря)

Автор сей статьи - оригинал и эксцентрик. Я настаиваю на этой резкости; оказывается, наш язык древнее всех языков мира, вместе взятых...

П.С. Азери выделился из тюркских языков огузской группы в 14-15 вв. А литературную форму приобрел в 20-30 гг. 20 века.

Вот и весь сказ.
[/b]

(отредактировано) зная,что тут не все понимают по-Азербайджански, и приписываете автору то,чего он не утверждал. Автор статьи приводит в основном цитаты из 1-го тома книги под редакцией Играра Алиева "Азербайджан тарихи"(1998) и 1-го тома "Азербайджан тарихи" под редакцией Зия Буниатова и Юсифа Юсифова. По вашему, аборигены Азербайджана были глухо-немыми до появления тут ираноязычных? Да и , независимо от того, к какому выводу, приходит автор, вы прежде чем настаивать на своих оскорблениях, должны были бы их опровергнуть.

Этторе Росси, нашедший ватиканскую версию "Деде Горгуда", как и др. учёные, считал, что последняя написана на Азери-Тюркском.

<div class='quotetop'>Цитата(Iu.M. @ 10.4.2008, 19:11) 129024</div>
Ашина, не лукавьте. Этим своим тезисом вы опосредованно приписываете профессору (которого, кстати, ни вы, ни я не знаем лично) опосредованную связь с теми, кто вырезал "альтернативную точку зрения" в тридцатые годы. Он не так черен, именно так, именно так (с) Эрцгерцог Кот-Мурлыка.

Вдобавок, я не знаю, в чем она состояла: если в том, что в ИИИ-И тыс. до Р. Х. в Азербайджане бытовал какой-то протоазербайджанский или что в ВИИ тыс. до Р. Х. в Азербайджане обретались какие-то тюркские племена (с) "носитель альтернативной точки зрения", мистер Ягубов - то я пас. Мəнлик деыил.

(между прочим, эту чушь в сборник для абитурентов пропихнул...)

Вообще-то хронологически - мезолитическая эпоха, если мне не изменяет память; это так, к слову. Современная наука не обладает никакими сведениями о "языках" народов в столь далекую эпоху... Сомневаюсь даже, что какие-то племенные союзы существовали, не то, что этносы. А тут - "тюрки". Эхе-хе...

А право, жаль... Что говорил он тут... злодей, и наказать... Кавказ... беда... вот бред (с) Маскарад.
Разумеется :-)
[/b]

Мезолит - это 12-8, неолит - это 7-4, тыс. лет до н.э.
Тогда чушь нёс и Ландсбергер, считавший кути Тюркоязычными, и сам Играр Алиев, который БЕЗ ВСЯКИХ ДОКАЗАТЕЛьСТВ утверждал, что луллу говорили на языке эламской группы, кути и хурри - кавказской группы, касситы - индо-европейской группы. И даже этрусский язык относит к Кавказской группе!!!

Предупреждение за грубый переход на личность.

IuM
11.04.2008, 08:55
Выбирайте выражение любезнейший (любезнейшая). (Отредактировано)- советую прежде потренироваться в одиночестве. Может, потом сможете участвовать в публичных дисскуссиях. Впрочем, сомневаюсь...

А пока добро пожаловать в игнор.



Воздержись от ответа на переход на личность - пользуйся функцией репорт.

IuM
11.04.2008, 09:06
<div class='quotetop'>Цитата(Ашина @ 10.4.2008, 21:46) 129034</div>
Я не лукавлю. Незачем. И так всё просто.
[/b]

Увы, по моему твердому убеждению - используете софистику. Ибо вам должно быть прекрасно известно, что теория И. Алиева о субстратности азербайджанского этноса, во-первых, не принадлежит лично ему и является достаточно авторитетной и серьёзной теорией; во-вторых: не имеет ничего общего со сталинским "азербайджанизмом".

Действительно, не гоните. "Не машина ведь" (с).

yojik
11.04.2008, 10:09
<div class='quotetop'>Цитата(Iu.M. @ 11.4.2008, 7:55) 129070</div>
Выбирайте выражение любезнейший (любезнейшая). (Отредактировано) - советую прежде потренироваться в одиночестве. Может, потом сможете участвовать в публичных дисскуссиях. Впрочем, сомневаюсь...

А пока добро пожаловать в игнор.
[/b]

Теперь уже и оскорбления на счёт моего воспитания. (Отредактировано)Я вам не личное сообщение отправляла и не отправлю. Тут форум, у вас нет доказательств в пользу своей лжи-вот и прибегаете к оскорблениям.



yojik, проявляйте сдержанность.

yojik
11.04.2008, 12:23
<div class='quotetop'>Цитата(yojik @ 11.4.2008, 0:33) 129061</div>
Предупреждение за грубый переход на личность.
[/b]

Юзер Иу.М, зная о том, что не все понимают по-Азербайджански, нарушил грубейшим образом моральный кодекс чести, совести переводчика о неприкосновенности переводимого текста. А всё ради того, чтоб очернить оппонентов Играра Алиева. Если не лжец, так кто он??? А мне предупреждение за переход на личность... :3dflagsdotcom_azerb_2faws:

Ашина
11.04.2008, 12:31
<div class='quotetop'>Цитата(Iu.M. @ 11.4.2008, 8:06) 129071</div>
Увы, по моему твердому убеждению - используете софистику. Ибо вам должно быть прекрасно известно, что теория И. Алиева о субстратности азербайджанского этноса, во-первых, не принадлежит лично ему и является достаточно авторитетной и серьёзной теорией; во-вторых: не имеет ничего общего со сталинским "азербайджанизмом".

Действительно, не гоните. "Не машина ведь" (с).
[/b]

Теория И.Алиева - часть общего направления, насильственно насаждавшегося в предыдущую эпоху. Сам И.Алиев за эти репрессии мог и не нести ответственности. Однако, чудовищная тенденциозность этого направления не вызывает никакого сомнения. Поэтому она заведомо проигрывает, несмотря на обилие материала и вполне добротную его обработку.

Собственно, мои претензии несколько обострились после вот этого вашего замечания:
<div class='quotetop'>Цитата</div>Вдобавок, я не знаю, в чем она состояла: если в том, что в III-I тыс. до Р. Х. в Азербайджане бытовал какой-то протоазербайджанский или что в VII тыс. до Р. Х. в Азербайджане обретались какие-то тюркские племена (с) "носитель альтернативной точки зрения", мистер Ягубов - то я пас. Mənlik deyil.[/b]

То есть вы сами заранее определяете, что мне приводить в качестве аргумента, а что - нет. По этой логике всю сталинскую и пост-сталинскую историографию вообще нужно скомкать в большой ворох бумаги и выбросить на помойку.

Кроме того, я уже столкунулся с таким подходом, когда беседовал с одним "крупным иранистом" в теме "Скифо-тюркские параллели". Он тоже мне запретил использовать аргументы нескольких ученых в пользу тюркоязычия скифов-сарматов-аланов под предлогом того, что это :roflmao:

Ну, мне и пришлось тогда найти несколько собственных доводов, вообще никогда и ни кем не приводившихся. Предполагаю, что и здесь нас ожидает такой же оригинальный творческий поиск.

Ашина
11.04.2008, 13:58
И потом, Iu.M., чтобы совсем уж закончить с темой "лукавства", "софистики" или "если мистер Ягубов, то я - пас", приведу один занятный фрагмент корневого поста от Зиядлы:
<div class='quotetop'>Цитата</div>1978 год. В одном из бюллетеней АН Аз.ССР вышла статья исследователя по
исторической этнографии края канд. ист. наук Гиясэддина Гейбуллаева. В статье
говорилась что, на языках не-тюркоязычных этнических групп края есть тюркизмы,
которые не встречаються в тюркских языках Закавказья. Вроде обыкновенная статейка.
Но зоркое око пламенных борцов с пантюркизмом сразу в этой статье разглядело «бур-
жуазно-националистическую крамолу». Дискуссия по этой статье в зале Инст. истории
перешла в словесную перепалку с употреблениями «идеоматических выражений»,
мягко говоря, не столь соответствующих этическим нормам. Даже академик Играр
Алиев в пылу «коммунистическо-антитюркисткого перегара» выкрикнул:
-- Что, с вами происходит? Гиясэддин, ты и Зия Буниятов, Ворошил Гукасьян
(удин по нации—Oquzer), вы же не тюрки, а представители этнических меншинств или
полукровки! Что же вы «пантюркизм гнете»?![/b]

Мне нужно сделать несколько вдохов, чтобы остаться в рамках почтения к уважаемомй ученому. Однако, надо (тщательно подобрав слова) назвать такой подход пещерно-трайбалистским. Уважаемый Играр Алиев считает само собой разумеющейся зависимость научной позиции оппонента от его этнической и племенной принадлежности. И искренне недоумевает, если две эти вещи: племенное происхождение и мнение по историческому вопросу не совпадают.

Несмотря на всё это я со всем уважением выслушаю точку зрения уважаемого профессора, не считая его позицию следствием его племенной принадлежности.

IuM
16.04.2008, 21:12
Ашина, вам бы инквизитором работать в средневековом трибунале... От вашей логики ни одна ведьма не спаслась бы: вы окунали бы ее в воду до посинения, а когда она скончалась - заявили бы, что теперь все ясно, обвиняемая невиновна :-)

Где это я навязывал вам свою точку зрения? Ежели я говорю - это не мое, значит - такой подход считаю ненаучным, некорректным. Потому что этот подход индуцировал "тюрков" в Азербайджане в допотопные времена, чуть ли не в 4 или в 7 тыс. до н. э. - а это бред сивой кобылы. Не было тогда тюрков, быть не могло; не было ни кельтов, ни ариев, вообще неизвестно, что было. Но нет, утверждает героическая сторона: были. И шумеры были тюрки (это еще надо обосновать, да так, чтобы она перешла в разряд теории); уж в учебниках отражено. Иными словами, несогласные подвергаются давлению уже на официальном уровне.

Если не верите - попросите знакомых купить у нас его опус для абитуриентов и полюбуйтесь.

А если вы утверждаете, что были - доказательства в студию, плиз. Я желаю полюбоваться на этих первобытнообщинных тюрков с каменными топорами верхом на мамонтах. И мне очень интересно, с каких пор гипотеза (а версия о тюркоязычности шумеров не более чем гипотеза, причем, сомнительная, как и все, что касается них) стала победительно выставляться как истина в последней инстанции для наших детей.

...между тем пустые кульки дошли уже до границы Гобустанского заповедника и на его территории внаглую ведется добыча газа китайцами. Сам позавчера любовался с уступа скалы. А тут - шумеро-тюрки. Эх вы, Ашина...

IuM
16.04.2008, 21:21
<div class='quotetop'>Цитата(Ашина @ 11.4.2008, 13:58) 129203</div>
И потом, Iu.M., чтобы совсем уж закончить с темой "лукавства", "софистики" или "если мистер Ягубов, то я - пас", приведу один занятный фрагмент корневого поста от Зиядлы:
Мне нужно сделать несколько вдохов, чтобы остаться в рамках почтения к уважаемомй ученому. Однако, надо (тщательно подобрав слова) назвать такой подход пещерно-трайбалистским. Уважаемый Играр Алиев считает само собой разумеющейся зависимость научной позиции оппонента от его этнической и племенной принадлежности. И искренне недоумевает, если две эти вещи: племенное происхождение и мнение по историческому вопросу не совпадают.

Несмотря на всё это я со всем уважением выслушаю точку зрения уважаемого профессора, не считая его позицию следствием его племенной принадлежности.
[/b]

Он был типичный академбол в этом отношении - сам имел с ним острейший конфликт при сдаче минимума.

Речь не его дурацких выходках. Не будем уклоняться в дали звездные, тем более, что вы еще и не такие его пируэты узрите.

Ашина
17.04.2008, 14:23
Ничего. Всё в порядке. Просто в беседах на такие темы очень много времени уходит на то, чтобы сбить с собеседника как бы "иронический тон". Он вреден не для меня, а для борцов с "пантюркизмом". На это, т.е. на то, чтобы до собеседника дошло, что он не с дешёвой пропагандой беседует, а с концепцией, имеющей основательные аргументы - уходит большая часть разговора. Борцу с пантюркизмом становится уже не до смеха, но время упущено и ещё вдобавок - обиды. Лучше этих неприятностей избежать.

Я надеюсь, что этот необходимый этап мы прошли скороговоркой и теперь можем говорить в нормальном тоне.

IuM
17.04.2008, 14:53
Точно, трибунал :-)

Coolio
02.05.2008, 20:20
<div class='quotetop'>Цитата(Ziyadli @ 25.3.2008, 11:39) 125561</div>
ИСТОРИОГРАФИЯ « А-ЛЯ ПОСТ-СТАЛИН »
[/b]

Если это взято из книги или какой-нибудь другой публикации, не могли бы вы дать выходные данные?

Спасибо.