PDA

:


prostak
11.02.2011, 23:35
QƏZƏBLƏNMİŞ, DƏYİŞİKLİK İSTƏYƏN XALQIN QARŞISINDA DURA BİLMƏYƏCƏKLƏR

http://www.musavat.com/img/mid/20014.jpg

İsa Qəmbər:

... Azərbaycanda elə hadisələr baş verib ki, onların hər hansı biri İlham Əliyev də başda olmaqla, hakimiyyətin istefası üçün kifayət idi

Cəmiyyətdə elə bil gözlənti var ki, Tunisdə, Misirdə baş verənləri televiziyadan seyr etdiyi kimi, Azərbaycanda da baş verən inqilabi prosesləri televiziyadan seyr edəcəklər


Dünən Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbər Yeni Müsavatın qonağı oldu. İsa Qəmbər qəzetin baş redaktoru Rauf Arifoğlu ilə ölkədə, dünyada gedən proseslər barədə geniş müzakirə apardı, onun suallarına cavab verdi. Baş redaktorla Müsavat başqanının söhbətində çox maraqlı məsələlərə toxunuldu, bir çox məsələlərə aydınlıq gətirildi.


- WikiLeaks olayı, ardınca da ərəb dünyasında baş verən hadisələr Azərbaycan müxalifətini sanki bir az ürəkləndirib. Necə hesab edirsiniz, bu cür faktorlar müxalifətə ciddi stimul verirmi və verirsə, müxalifət bu stimulla hansı məsafəyə qədər gedə bilər?

- Burada stimul anlayışı daha çox cəmiyyətə aiddir, müxalifətə yox. Müxalifət 1993-cü ilin yayından indiyədək - 18-ci ildir ki, bu rejimə qarşı mübarizə aparır. Bəzən hakimiyyətin bir addımlığına qədər gəlir, bəzən zəif görünür, proses dalğavari bir şəkildə gedir; mübarizə isə fasiləsiz rejim şəraitində davam edir. Hakimiyyət bu müddət ərzində nə qədər çalışsa da siyasi müxalifəti meydandan çıxara bilməyib. Hətta bu hakimiyyət siyasi meydanın özünü məhv etmək istəyib, lakin bacarmayıb. Bu baxımdan, müxalifətin stimula bəlkə heç ehtiyacı yoxdur. Amma ərəb ölkələrində gedən proseslər cəmiyyətə təsir göstərməlidir.

- Sizcə, göstəribmi?

- Təbii ki, göstərib. Misirdə, Tunisdə baş verən hadisələri Azərbaycan televiziyalarında nə qədər məhdudlaşdırılmış şəkildə versələr də, camaat peyk kanallara da baxır, internetdən izləyir, qəzetlərdən oxuyur. Təbii ki, cəmiyyət bundan ruhlanır. Son illərə qədər əsas problem onda idi ki, insanlar düşünürdü: Dəyişiklik olmayacaq, bu iqtidarı dəyişmək mümkün deyil. Amma ərəb ölkələrində bu proseslər bir nümunə ortaya qoydu; əgər on illərlə hakimiyyətdə qalan, on milyonlarla əhalisi, yüz minlərlə ordusu, polisi olan diktatorlar getməyə məcbur olursa, Azərbaycandakı zəif avtoritar rejim necə getməyəcəyini iddia edə bilər?

- Belə bir hal müxalifət olaraq sizlərə cəmiyyətlə işləmək, təşkilatlanmaq baxımından rahatlıq gətirmirmi? Bir var, heç nəyə inamı olmayan toplumla işləyəsən, onu inandırasan, bir də var, Misir olayları timsalında dəyişikliklərin mümkünlüyünə hətta müxalifət liderlərindən çox inanan, bir az da eyforiyaya qapılan toplumla işləyəsən. Bu cür vəziyyət Sizi fəaliyyətinizi yenidən qurmaq baxımından qane edirmi?

- Təbii ki, fərqli situasiyadır. Bunu təxminən 2004-cü ilin sonu, 2005-ci ilin birinci yarısındakı situasiya ilə müqayisə etmək də olar. Yəni 2003-cü ilin dəhşətli repressiyalarından sonra Gürcüstanda, Ukraynada, Qırğızıstanda hakimiyyət dəyişikliklərinin, inqilabların baş verməsi Azərbaycan cəmiyyətində də inam yaratmışdı. Oxşar situasiya indi də hökm sürür. 2005-ci ildən üzü bu yana keçirilən saxta seçkilər, referendum cəmiyyətdə yenə də bir ümidsizlik yaratmışdı. Belə bir yanlış, mənasız tezis də beyinlərdə hakim olmuşdu ki, nə qədər neft var, bu cür də davam edəcək. Təəssüf ki, bu tezisi bəzi səviyyəli politoloqlar da zaman-zaman səsləndirirlər. İndi baş verən proseslər isə dəyişikliklərə olan inamı bərpa etməyə başlayıb. İndi əlbəttə ki, cəmiyyətlə, insanlarla dil tapmaq daha asandır. Amma indinin də başqa problemi var. Cəmiyyətdə elə bil gözlənti var ki, Tunisdə, Misirdə baş verənləri televiziyadan seyr etdiyi kimi, Azərbaycanda da baş verən inqilabi prosesləri televiziyadan seyr edəcəklər. Hamı düşünür ki, dəyişiklik labüddür, olacaq; ancaq hamı gözləyir ki, bunu kimsə başqası edəcək.

- Niyə belədir?

- Bunun sirri hələ tapılmayıb. Yəni hələlik izahı yoxdur ki, niyə bəzən cəmiyyət on illərlə susur, amma bir günün içində ayağa qalxıb öz gücünü göstərir. Görürsən ki, dəhşətli hadisələr baş verir, cəmiyyətdən reaksiya gəlmir, amma sonra kiçik görünən bir hadisəyə görə xalq etiraza qalxır. Bu sualın cavabını hələlik nə siyasətçilər tapıb, nə alimlər, nə də sosioloqlar. Ona görə də bunun üzərində baş sındırmağın anlamı da yoxdur. Sadəcə, hər kəs öz üzərinə düşən işi görməlidir ki, bu dəyişikliklər Azərbaycanda da baş versin. Ancaq mümkün qədər itkisiz baş versin.

- Niyə müxalifət bu imkandan istifadə edib bir aksiya, yürüş, heç olmasa piket keçirmir?

- Məsələ müzakirə olunur. Seçkilərdən sonra da bu haqda fikir mübadiləsi olmuşdu ki, kütləvi aksiyalara nə zaman başlamaq məqsədəuyğundur. Dünyada gedən proseslərdən sonra bu məsələ daha da aktuallaşdı. Bu məsələni Müsavat rəhbərliyində də, partiya strukturlarında da müzakirə edirik. Eyni zamanda İctimai Palatada da tərəfdaşlarımızla fikir mübadiləsi aparırıq. Burada iki məqam var; bir tərəfdən gecikmək olmaz, kütləvi tədbirlər zamanında başlamalıdır. Ancaq o biri tərəfdən bir beynəlxalq termin var, fal-start, yəni startdan əvvəl başlamaq, startın korlanması. Bunu da nəzərə almaq lazımdır. Ona görə də aksiyalarla bağlı müzakirələr aparılacaq və uyğun qərar veriləcək, çox gözləmək lazım gəlməyəcək.

- İctimai Palata bu yaxınlarda çox iddialı bir bəyanat verdi ki, ölkənin məsuliyyətini öz üzərinə götürməyə hazırdır...

- O tezisi birinci dəfə mən səsləndirdim, bildirdim ki, belə bir mötəbər tərkibdə, tanınmış insanların iştirakı ilə İctimai Palatanın yaranması cəmiyyətə bir mesajdır ki, bu mərkəz ölkədə baş verəcək dəyişikliklərin məsuliyyətini öz üzərinə götürməyə hazırdır. İkinci tezisi də söylədim ki, əgər hakimiyyət inqilabi proseslərin burada da təkrarlanmasını istəmirsə, islahatlara getməlidir. Özü də oyuncaq deyil, ciddi islahatlara. Burada söhbət parlamentin buraxılmasından, yeni azad, ədalətli seçkilərin keçirilməsindən gedir. Bu mesajları verdim, Palatada çox müsbət qarşılandı. Qurumun mövcud vəziyyətlə bağlı bəyanatı sessiyada müzakirəyə təqdim ediləndə səsləndirdiyim bu tezis də bəyanatın sonunda öz əksini tapdı. Bu çox ciddi bir mövqedir, bəyanatdır. İddialıdır, amma eyni zamanda reallığa əsaslanan bir mövqedir.

- Bundan bir az sonra müttəfiqiniz AXCP sədri Əli Kərimli Azadlıq radiosuna verdiyi müsahibəsində eyni bəyanatı səsləndirdi, amma bunu fərdiləşdirdi. Dedi ki, mən ölkənin gələcəyi ilə bağlı məsuliyyəti öz üzərimə götürməyə hazıram. Buna münasibətiniz necədir?

- Problem yoxdur. Siyasətçilər jurnalistlərin suallarına cavab verirlər. Konkret olaraq ondan soruşublar ki, sən bu məsuliyyəti üzərinə götürməyə hazırsanmı? Təbii ki, siyasətçi prosesdə məsuliyyəti öz üzərinə götürməyə hazır olduğunu bəyan etməlidir, o da edib.

- Bu hansısa bir fikir ayrılığınınmı nəticəsidir, yoxsa hansısa başqa bir səbəb var? Çünki bu cür bəyanat birgə təmsil olunduğunuz İctimai Palatanın adından verilmişdi. Məsələn, suala cavab olaraq deyilə bilməzdimi ki, biz İctimai Palata olaraq belə bir bəyanat vermişik, biz bu məsuliyyəti öz üzərimizə götürməyə hazırıq? Məsələni fərdiləşdirmək uyğunsuz deyildimi?

- Suala cavab olaraq fikir səsləndirilib. İstənilən siyasətçidən soruşsanız, özünə inanan siyasətçi deyəcək ki, məsuliyyəti öz üzərinə götürməyə hazırdır. Burada problem görmürəm.

- Ümumiyyətlə, AXCP, Əli Kərimli ilə hansısa bir problem varmı? Hər halda, media bu haqda yazır. Düzdür, bunlar təkzib olunur, amma istərdik Sizdən də eşidək.

- Elə bir problem yoxdur. Sadəcə, seçki müddəti bitib. Seçkidə biz AXCP ilə blok olaraq fəaliyyət göstərdik. İndi uzaqbaşı seçkinin yekunu ilə bağlı bir bəyanat vermək qalıb. Onu bəlkə etdik, bəlkə heç ehtiyac olmadı. Ondan sonra bizim AXCP ilə faktiki müttəfiqliyimiz ortadadır. Bir də İctimai Palatada əməkdaşlığımız var. Mənə elə gəlir ki, müəyyən söz-söhbətlər, anlaşılmazlıqlar olduğu üçün yeni bir müttəfiqlik sazişinin imzalanması işin xeyrinə olar.

- Təklif etmisinizmi?

- Bunu səsləndirmişik, təklifimizi AXCP rəhbərliyinə çatdırmışıq. Ancaq yenə də səslənməsinin bir ziyanı yoxdur. Müsavat Məclisi 26 dekabr toplantısında AXCP ilə müttəfiqliyin davam etməsi və daha da dərinləşməsi mövqeyini qəbul edib. Həmin mövqeyə uyğun olaraq biz AXCP-yə yeni müttəfiqlik haqqında saziş imzalamaq haqda düşünməyi təklif etmişik. Təklifimiz qüvvədə qalır. Bu olsa, daha çox aydınlıq olar və daha çox strukturlaşmış, institutlaşmış şəkildə əməkdaşlığımız davam edər. Ancaq istənilən halda İctimai Palatada da, ikili münasibətlərdə də müttəfiqliyimizi davam etdirmək fikrindəyik və etdiririk.

- İctimai Palata siyasi alternativlik funksiyanı icra edə biləcəkmi? Çünki məsuliyyəti üzərinə götürməkdən başqa, Azərbaycan hakimiyyətinə real bir alternativin irəli çıxması, onun cəmiyyətə, Qərbə təqdim edilməsi ehtiyacı var. Gözlənilirdi ki, bu, Müsavat-AXCP birliyi olacaq və cəmiyyət də, Qərb də bu birliyə münasibətdən çıxış edərək Azərbaycan siyasətinə mövqe bildirəcək... İctimai Palata bu gözləntiləri doğrulda biləcəkmi və bu yeri doldura biləcəkmi və ya bilibmi?

- İctimai Palata ölkənin bir çox aparıcı siyasi qüvvələrini və ictimai təşkilatlarını, tanınmış insanlarını, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının önəmli hissəsini bir araya gətirən çox güclü bir birlikdir. Artıq mexanizmlər işə düşüb, İctimai Palata çalışır, çox ciddi, iddialı layihələrin anonsunu da verib. Yeni konstitusiya layihəsini hazırlamaq niyyətimiz də var. Qanunvericiliklə bağlı çox ciddi təkliflər hazırlamağı planlaşdırmışıq. Hakimiyyətin illərdir qəbul edə bilmədiyi Xocalı faciəsi haqqında qanun layihəsini İctimai Palata hazırladı. Eyni zamanda ölkənin problemlərinin ciddi müzakirəsi gedir. İctimai Palatanın proseslərdə aparıcı rol oynayacağına məndə heç bir şübhə yoxdur. Həmçinin bu məsələləri mütləqləşdirməyin tərəfdarı deyiləm.

- Nə mənada?

- Tutaq ki, Tunisdə inqilabi proseslər baş verəndə öncədən hansısa bəlli olan alternativ var idimi? Yox idi. Proses başlandı və göründü ki, xalq bu cür yaşamaq istəmir, dəyişiklik olmalıdır. Tunis hakimiyyətinin rəhbəri müdriklik nümayiş etdirdi, yığışıb ölkədən getdi. Bununla da hakimiyyət dəyişikliyi reallıq şəklində gündəmə gəldi, qərarlar qəbul olunmağa başladı, proses də gedir.

- Demək istəyirsiniz ki, müxalifətə heç ehtiyac yoxdur?

- Yox, onu demək istəmirəm... Misirdəki prosesi götürək. Təbii ki, orada müxalifət var idi, partiyalar var idi, islamçı qüvvələr var. Və onların ətrafında müəyyən ideyalar var idi. Ancaq proseslər başlayanda ortada elə bir qüvvə yox idi ki, meydana insanlar yalnız onun sözü ilə gəlsin, onun sözü ilə də dağılsın. Əvvəla, özü qərar verən, özü hərəkət edən, iradə nümayiş etdirən xalq var. İkincisi də, bu xalqın içərisindən olan, böyük və ya kiçik nüfuzu olan təşkilatlar, liderlər var. Düzdür, Misirdəki proseslə bağlı suallar var, amma bir sualın cavabı verilib ki, Misirdə dəyişiklik labüddür; artıq Mübarək, onun oğlu prezident olmayacaq, Mübarəkin varisi prezident olmayacaq. Və Misir dünənki Misir olmayacaq. Bu bitmiş məsələdir. Sadəcə, söhbət ondan gedə bilər ki, bu proses sentyabra qədər uzanacaq, yoxsa bir neçə günə bəlkə də sabah yekunlaşacaq. İndi oradan Azərbaycana gələk. Bunu deyərkən mən qətiyyən o fikirdə deyiləm ki, müxalifət lazım deyil. Əksinə, müxalifət çox lazımdır. Mən diqqəti başqa bir önəmli məqama yönəltmək istəyirəm. Bu hadisələr bir daha sübut elədi ki, avtoritar liderlər, diktatorlar müxalifət partiyalarını bağlamaqla, əzməklə, həbslərlə, qəzetləri sıxmaqla, məhv etməklə dəyişikliklərdən sığortalana bilməyəcəklər. Qəzəblənmiş, dəyişiklik istəyən xalqın qarşısında dura bilməyəcəklər. Bu həqiqət təsdiq olundu. Aydın məsələdir ki, ciddi, mütəşəkkil bir müxalifətin olması prosesin daha sürətlə aparılmasına, daha itkisiz bitməsinə təminat ola bilər. Odur ki, müxalifətin fəaliyyətinə ciddi ehtiyac var. Azərbaycanda isə indi ən güclü birlik İctimai Palatadır. Nəzəri cəhətdən partiyalar bloku yarana, bir neçə partiyanın sazişi, hansısa bir başqa quruluş ola bilərdi. Ancaq bu gün ortada olan İctimai Palatadır və o, məsuliyyəti öz üzərinə götürməyə hazırdır. Qalanını zaman göstərəcək... Proses uğurla gedəndə və uğurla nəticələnəndə o vaxta qədər qəbul olunan bütün qərarlar dahiyanə qərarlar kimi dəyərləndirilir. Liderlər də çox müdrik şəxslər, onların ətrafındakı insanlar da fədakar adamlar kimi qiymətləndirilir. Xalq da ən qəhrəman xalq kimi qəbul olunur, qiymətləndirilir. Ancaq proses uğursuz bitəndə bəlli olur ki, lider də bir şey deyilmiş, ətrafındakı insanlar da fədakar deyilmiş, qərarlar da yanlış imiş. Təşkilat da mənasız imiş, hər şey mənasız imiş... Əlbəttə, nəticə dəyərləndirmə aparmağa əsas verir, amma hər halda, biz postsovet məkanında uğurla başa çatan inqilabi prosesləri də görmüşük, uğursuz nəticələnəni də. Bunu biz özümüz etmişik də. Oradakı komponentləri müqayisə edəndə təsdiq olunmur ki, uğurlu nəticədə hər şey dahiyanə idi, uğursuzda hər şey səhv idi. Belə bir müqayisə təsdiq olunmur.

- İsa bəy, çox maraqlı bir müşahidənizi dediniz ki, Azərbaycan xalqı öz cəmiyyətində olan dəyişikliyə də televiziyadan baxmaq istəyir. Əcəba, bizim insanlarda hakimiyyətə qəzəb o dərəcədə deyilmi? Bəlkə bizdə ərəb ölkələrində olan zülm, qadağalar yoxdur? Bəlkə hər şey sona qədər yetişməyib hələ? Yaxud da müxalifət yetişdirməyib?

- Yenə də hər günün öz hökmü var qeydini etməliyəm.

- Konkret olaraq Azərbaycanda xalqa qarşı işgəncə, zülm varmı?

- Eyni qaydada soruşmaq olar ki, niyə Misir xalqı 30 il bu zülmə dözürdü, məhz 30 ilin tamamında hərəkətə gəldi? Niyə iki ay öncə hərəkətə gəlmirdi?

- Yeri gəlmişkən, mən ötən il Qahirədə olanda orada insanların durumunu görəndə dəhşətə gəldim. Qahirədə elə yerlər var idi ki, insanlar toyuq damına oxşar komalarda yaşayırdılar. Orada dedim ki, görəsən, bunlar niyə dözürlər, ayağa qalxmırlar?

- Bir qədər əvvəl dediyim kimi, bu sualın cavabı yoxdur ki, niyə xalq xeyli müddət dözür, bir gün dözmür, ayağa qalxır. Bunu izah etmək mümkün deyil.

- Bəlkə bizdə rejim bir az yumşaqdır, ona görə xalq deyir dözərik, burada nə var ki?

- Müəyyən göstəricilərə görə Misirlə üst-üstə düşən məqamlar da var, fərqli məqamlar da. Məsələn, korrupsiyanın göstəricisinə görə Azərbaycan Misirdən də, Tunisdən də daha bərbad vəziyyətdədir, rəqəmlər daha dəhşətlidir. Siyasi məhbuslara görə isə Misirdə rəqəmlər daha yüksəkdir, çünki orada həm əhalinin sayı çoxdur, həm də son illərdə kəskin qarşıdurmalar olub, repressiyalar həyata keçirilib. Fərqli nümunələr gətirmək olar. Elə məsələlər var ki, o, Misirdə özünü daha çox göstərir, eləsi də var Azərbaycanda. Ancaq söhbət ondan gedir ki, fərqlər həlledici deyil. Azərbaycanda bu illər ərzində elə hadisələr baş verib ki, onların hər hansı biri, İlham Əliyev də başda olmaqla, hakimiyyətin istefası üçün kifayət idi. Ancaq hakimiyyət bu günə qədər davam edib. İndi isə dəyişikliklər labüd hala gəlib. Söhbət təkcə ərəb ölkələrində gedən proseslərdən getmir. Söhbət, ümumiyyətlə, dünyada gedən proseslərdən, dünyanın dəyərlərindən gedir. Hər zaman biz demişik ki, soyuq müharibə bitəndən, azad dünya sosialist düşərgəsinə qalib gələndən sonra yaranmış müstəqil dövlətlərin demokratik inkişafı labüddür. Bu olacaq, qarşısını heç kim ala bilməz. Onu da demişik ki, Amerika başda olmaqla azad dünya bu ölkələrdə demokratik dəyişikliklərin olmasını istəyir. İlk illərdə cəmiyyət bunu olduğu kimi qəbul edib, bizim dediyimizə inanıb. Sonrakı illərdə - 2003-ün prezident, 2005-ci ilin parlament seçkilərindən sonra cəmiyyətdə belə bir fikir yarandı ki, Qərb ancaq öz maraqlarını düşünür. Bu, kökündən yanlış fikirdir. Düzdür, indi bunun yanlış olduğunu sübut eləmək də asan deyil, amma kökündən yanlış məsələdir. Azad dünya bütün dünyanın demokratik olmasını istəyir. Hansı dövlət özü hansı sistemdədirsə, bütün dünyanın orada olmasını istəyər...

Davamı var.

prostak
12.02.2011, 23:07
AMERİKALILAR TƏLƏSMƏYƏ BİLƏR, BİZ TƏLƏSMƏLİYİK

http://www.musavat.com/img/mid/20015.jpg

İsa Qəmbər: Dünyanın beyin mərkəzlərində artıq qərarlar verilib ki, bu cür davam edə bilməz

- Axı demokratik dünyanın çoxlu diktator dostları da var.

- Reallıqlardan irəli gələn bir məsələdir. Amma son 100 ili, 50 ili, elə son 10 ili götürək, diktatorların sayı azalır, yoxsa artır? Dinamikaya diqqət edək ki, Amerikanın dostu olan diktatorların sayı artır, yoxsa azalır. Əlbəttə azalır. Mən başa düşürəm ki, burada söhbət insanların, xalqların ömründən, onilliklərdən, adamların uzun müddət haqsız, hüquqsuz vəziyyətdə yaşamağa məcbur edilməsindən gedir. Amerika isə böyük bir dövlətdir, onlar üçün 50-60 ilin böyük bir fərqi yoxdur. Onlar öz xalqları üçün dünyanın ən yüksək həyat səviyyəsini təmin ediblər. Ona görə də amerikalılar tələsməyə bilər; biz isə tələsməliyik. Amma ümumilikdə ABŞ başda olmaqla, Qərb demokratiya istəyir.

- Azərbaycanda istəyirmi?

- Bəli. Dəfələrlə mən demişəm ki, bu dəyişikliyin qarşısını alan bizim qonşularımız - Rusiya, İran amilidir.

- Necə alırlar? Məsələn, siz 2003-cü ildə seçkini udmuşdunuz, Qərb bunu tanımadı, tam əks bir mövqe sərgilədi. Bu, Azərbaycan tarixində qalıb və xalqın gözü qarşısında baş verib.

- Bu suala zamanında cavab vermişəm, indi bir daha yada salım. Söhbət ondan getmirdi ki, Qərb yalnız mən seçkini udandan sonra İlham Əliyevi müdafiə eləməyə başladı. Seçki ərəfəsində, təxminən 2003-cü il sentyabrın 15-ə qədər bu qərarlar qəbul edilmişdi. Anlaşma əldə etmişdilər ki, rejim davam eləsin. Onların anlaşması bu cür idi. Biz gücümüz çatan qədər çalışdıq. Həm xalq olaraq ortaya iradə qoyuldu, həm siyasətçi olaraq iradə nümayiş etdirdik; bütün dünyaya mövqeyimizi elan etdik. Lakin sentyabrın ortalarına doğru qərar o cür oldu. Səbəbi də çox sadə idi. Qərb azad seçkilər nəticəsində xalqın seçdiyi qüvvənin hakimiyyətdə olmasının tərəfdarı idi. Ancaq hakimiyyətdə olan qüvvələr də, Rusiya da bilirdi ki, həqiqi seçki keçirilsə biz qalib gələcəyik, Müsavat qalib gələcək. Onlar da çox rahat şəkildə Qərbi şantaj edirdilər ki, əgər demokratlar hakimiyyətə gəlsə, Ermənistanla müharibə başlayacaq, neft kontraktları ləğv olunacaq, separatizm baş qaldıracaq, iqtidarda olan oliqarxların silahlı dəstələri arasında savaş başlayacaq, ölkədə qarşıdurma olacaq, bunlar regionda da sabitliyə təhlükədir, Qərbin maraqlarına da...

- Qərb o qədər sadəlövh və ağılsız idimi ki, bunlara inansın? Öz kəşfiyyatı, diplomatları vasitəsi ilə bu məlumatların doğru olub-olmadığını dəqiqləşdirə bilmədi?

- Amerika nəyin nə cür olduğunu bilir. Ancaq Moskvanın adamları onlara deyəndə ki, Azərbaycanda separatizm başlayacaq, amerikalı başa düşür ki, separatizm öz-özünə baş qaldırmayacaq, bunu Kremldən və Tehrandan körükləyəcəklər. Deyəndə ki, demokratik qüvvələr hakimiyyətə gəlsə, müharibə yenidən alovlana bilər, bu o deməkdir ki, ən azı Ermənistan Rusiyanın nəzarətindədir... Bu təhlükəsizlik və iqtisadi maraqlara problemlər yaranması şantajı ilə Rusiya və Tehran istədiyinə nail ola bilib.

- Sizcə, bütün bunlara baxmayaraq, Qərb 2003-də Azərbaycana münasibətdə səhv qərar qəbul etdi, yoxsa yox?

- Mən hesab edirəm ki, səhv qərar qəbul edib. Çünki biz 2003-cü ildə xalqın nə cür ruh yüksəkliyi ilə prosesdə iştirak etdiyini yada salanda, on minlərlə adamın adını seçki siyahılarında tapa bilməyib məhkəmələrə getməsini yada salanda görürük ki, doğrudan da möhtəşəm bir proses gedib. Bütün ölkə ayaq üstə idi və hər kəs dəyişiklik istəyirdi. Bu potensial Rusiyadan, Tehrandan gələn təhdidlərin qarşısını almaq üçün yetərli idi. Təbii ki, beynəlxalq birliyin sağlam mövqeyi olsaydı, bu təhdidlərin qarşısını almaq tamamilə mümkün idi. Bu mənim fikrimdir. Amma onlar bunu etiraf etməyəcəklər. Deyəcəklər ki, biz düz eləmişik. Heç mən dediyim arqumentləri də etiraf etməyəcəklər ki, bu faktorlara görə o mövqedə durublar. Bu il, gələn il fərqli mövqe ortaya qoysalar, deyəcəklər ki, 2003-də Azərbaycan xalqı buna hazır deyildi, indi hazırdır. Halbuki biz bilirik 2003-də Azərbaycan xalqı dəyişikliklərə ən güclü şəkildə iradəsini ortaya qoymuşdu.

- Sizcə, doğrudanmı Qərb bunu deyəcək, indi Azərbaycan xalqı dəyişikliklərə hazırdır? İndi nə dəyişib?

- Çox şey dəyişib.

- Doğrudanmı, həm də Qərblə hakimiyyətin münasibətləri dəyişib, gərginləşib? Niyə? Axı həmin o Qərb bu iqtidara tam dəstək verib; Rusiya sadəcə bir az da yardımçı olub... Qərb bu müxalifətin hakimiyyətdən kənarda qalmasını sözün bütün mənalarında legitimləşdirdi və təmin elədi. Bəs indi nə dəyişdi? Qərb bu iqtidardan nəyi ala bilmədi?

- O qərar birgə qəbul olunmuşdu. Qlobal mənada götürəndə tərəflərin Güney Qafqazda apardıqları mübarizə hələ yekunlaşmayıb. Bu baxımdan tərəflər öz maraqlarını nəzərə alaraq, vəziyyətin daha bərbadlaşacağını düşünərək vaxtaşırı müxtəlif anlaşmalara baş vururlar. 2003-də də baş verənlər də həmin anlaşmalardan biri idi. Dəyişən məsələlərə gəlincə, prinsip etibarı ilə Qərb üçün Azərbaycanda hakimiyyətdə olan şəxsin familiyası, siyasi mənsubiyyəti maraqlı deyil. Onlar üçün maraqlı olan ölkədə demokratik prosedurlara əməl edilməsidir. 4-5 ildən bir xalqın hakimiyyəti dəyişmək imkanının ola bilməsidir. Azərbaycanın beynəlxalq proseslərdə iştirakıdır. Və Azərbaycanda sabitliyin pozulmayacağının təminatdır. Bu təminat demokratik qaydada veriləndə daha yaxşı olur. Demokratik şəkildə verilə bilməyəndə, avtoritar liderlər tərəfindən veriləndə Amerika buna dözməyə məcbur olur. Bu baxımdan burada kimin hakimiyyət başında olması Amerika üçün önəmli deyil. 2003-cü ildə Amerikanın açıq danışan analitiklərindən biri Ariel Koen demişdi ki, ABŞ üçün fərq etməz ki, Azərbaycanda prezident İlham Əliyev olacaq, ya müxalifət namizədi. Onlara lazım olan odur ki, qeyd etdiyim prosedurlar olsun, müəyyən təminatlar olsun ki, inkişaf və stabillik pozulmayacaq. Əliyev rejimi bunu həyata keçirə bilmədi. Korrupsiyanı aradan qaldırmalı idi, qaldırmadı. İnhisarı aradan götürməli idi, götürmədi. Köhnə kadrlardan xilas olub islahatçı düşüncəli komanda ilə yoluna davam eləməli idi, bunu etmədi. Neftdən gəlirlər hesabına cəmiyyətdə vəziyyəti düzəltməli idi və insanların yaşayışını razılıq səviyyəsinə yüksəltməli idi, bunu etmədi. Eyni zamanda strateji məsələlərdə Amerika, Qərb dünyası ilə eyni mövqedən çıxış etmədi.
Bu məsələnin bir tərəfi - Azərbaycanla bağlı olan cəhətidir. Məsələnin daha qlobal tərəfi də var. Biz zaman-zaman bunu demişik, insan haqları və demokratiya sadəcə bir ideal, gözəl hədəf deyil, eyni zamanda mütləqdir. Təhlükəsizliyin də, iqtisadi inkişafın da, sülhün də təminatı budur. Bunu hər zaman biz demişik, Qərbin ciddi analitikləri də qəbul edirdi; lakin siyasətçiləri demək olar ki, bunu səsləndirmirdilər. 6 il öncə Kondoliza Rays məhz elə bu gün inqilab baş verən Qahirədə bəyanat verərək dedi ki, 60 il ərzində demokratiyanı təhlükəsizliyə qurban vermişik, indi 60 il keçib, nə azadlıq var, nə də təhlükəsizlik, sabitlik; deməli, nəyisə dəyişməyin zamanı gəlib çatıb. Rays o zaman bu sözü dedi, sonra bizdə olan məlumatlara görə onun bir az da başı ağrıdı. Görünür, onda Qərb bu bəyanata uyğun şəkildə siyasətini dəyişməyə hazır deyilmiş. Ancaq ötən 5-6 ildə çox məsələlərdə dəyişiklik oldu. Fələstin məsələsinin həll olunmaması, ərəb ölkələri ilə İsrail arasında gərginliyin artması da diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Fələstin problemi, ərəb ölkələri ilə İsrail münaqişəsi müasir dünyada təhlükəsizliyin təmin olunmasında ən böyük konfliktlərdən biridir, bəlkə də birincisidir. Bu konflikt tam çözülmədən qlobal miqyasda təhlükəsizliklə bağlı çoxsaylı problemlər yaranır. Təbii ki, çoxsaylı digər problemlərin həll olunmaması da var. Qarabağ problemi həll olunmur, Gürcüstanın ərazi bütövlüyü bərpa olunmur və sair. Bu tipli konfliktlərdən dolayı təhlükəsizliklə bağlı ciddi təhdidlər yaranır. Əfqanıstanda məsələlər gərginləşir, İranın nüvə silahı əldə etməsi narahatlığı artır, habelə 2008-ci ildə başlayan qlobal böhran diqqətdən kənarda deyil. Təbii ki, beyin mərkəzləri bu kimi məsələləri müzakirə edir və qərarlar verirlər.

- Bu qərarlar artıq verilibmi?

- Dünyanın beyin mərkəzlərində artıq qərarlar verilib ki, bu cür davam edə bilməz. Bu cür davam edəcəyi təqdirdə, nə dünyada təhlükəsizliyi təmin eləmək mümkündür, nə iqtisadi əməkdaşlıq, nə də azad dünyanın inkişafına nail olmaq mümkündür. Bugünlərdə Hillari Klinton bəyanat verdi ki, azadlıq və demokratiya bizim üçün ideal deyil, praqmatik zərurətdir. Ötən ilin sentyabrında prezident Barak Obama da BMT-nin Assambleyasındakı çıxışında bu fikri bildirmişdi. Obamanın BMT-dəki 2009-cu il çıxışı ilə 2010-cu ildəki çıxışını müqayisə edin, görün nə qədər var. Çox böyük fərq var...

- Corc Buş bunların hamısından daha sərt çıxış edirdi və məsələni daha konkret qoyurdu. Sanki bugünkü Tunis, Misir xalqına müraciət edirdi. Amma ABŞ-ın yürütdüyü siyasət tam əksinə idi.

- Bu elə böyük mövzudur ki, o tərəfin danışsaq gərək çox uzağa gedək. Corc Buşun qiyməti zamanı gələndə dəyərləndiriləcək. Son 10-20 ildə Avropada seçkilərin dinamikasına diqqət edin. 80-90-cı illərdə parlamentdə bir yer almaq üçün dəridən-qabıqdan çıxan millətçi partiyalar artıq parlamentlərdə fraksiyalara çevrilməyə başlayırlar, iqtidar ortağı olurlar, koalision hökumətlərdə yer alırlar. Proseslər bu cür davam edərsə, Avropada millətçilərin hakimiyyəti götürəcəyi, təkpartiyalı iqtidarlar quracağı istisna deyil. Proses buna doğru gedir. Bu günlərdə İngiltərənin baş naziri Devid Kemeron dedi ki, biz ölkəmizdə çox mədəniyyətli bir sistem qururuq, amma bəzən görünür ki, liberalizmin yumruqsuz olması hamı tərəfindən eyni dərəcədə qəbul edilmir, İngiltərə öz identikliyini itirə bilər. Bu Avropa liberal mədəniyyətində fərqlənən bir mövqedir.

- Niyə bu cür mövqelər ortaya çıxır? Və niyə Avropada millətçi partiyalar güclənə bilirlər?

- Çünki milyonlarla, on milyonlarla afrikalı, asiyalı Avropaya axışır. Avropanın şəhərləri afrikalı, asiyalılarla doludur. Artıq bir sıra şəhərlərdə say baxımından kimin üstünlük təşkil etdiyi araşdırma mövzusu ola bilər. Mənim bu barədə avropalılarla söhbətlərim də olub. Demişəm ki, siz bu axının qarşısını ala bilməyəcəksiniz. İmmiqrasiya qaydalarını sərtləşdirirlər, 5-10 il əvvəl Avropaya getmiş adamları geri qaytarırlar. Amma mən avropalılara deyirəm ki, immiqrasiya qaydalarını sərtləşdirməklə bu axının qarşısını ala bilməyəcəksiniz. Necə ki, hava atmosfer təzyiqi yuxarı olan yerdən aşağı olan yerə külək kimi axırsa və bunun qarşısını almaq mümkün deyil, həmin qaydada da insanlar həyatın ağır olduğu yerlərdən rahat olduğu yerlərə axışırlar. Bu, tarixin ümumi qanunauyğunluğudur, indi ortaya çıxmayıb, min illərlə belə olub. Avropalılara deyirəm ki, babalarınızın qəhrəmanlığı, özünüzün fədakarlığınız, əməyiniz ilə yüksək səviyyəli həyat şəraiti yaratmısınız, gözəl yaşayırsınız. Dünya ilə iqtisadi əməkdaşlıq edirsiniz, həmin ölkələrdə sabitlik istəyirsiniz ki, oranın nefti, qazı rahat şəkildə sizə gəlib çatsın. Orada insanların hansı səviyyədə yaşamasına isə indi-indi başınızı qaldırıb baxırsınız. O baxımdan avropalılara deyirəm ki, Avropa dəyərləri Asiyaya, Afrikaya gəlməyəcəksə, asiyalılar, afrikalılar Avropaya gələcək. Və Avropanın identifikasiyası da pozulacaq. Bunun qarşısını almaq isə mümkünsüzdür, çünki təbii prosesdir. Əgər avropalılar bunun qarşısını almaq istəyirlərsə, bu dəyərlərin bütün dünyaya yayılması üçün fədakarlıq göstərməlidirlər, məsuliyyətli qərarlar qəbul edib arxasında dayanmalıdırlar. O baxımdan indi ABŞ başda olmaqla, azad dünyanın insan haqları və demokratiya məsələsində yanaşmasında fərqlərin ortaya çıxması, daha prinsipial qərarların qəbul edilməsi həm informasiya kimi də məlumdur, həm də təhlillərdə müşahidə olunur. Beynəlxalq miqyasda çox ciddi nəticələr çıxarılıb.

- Hansı nəticələr?

- Bunlar çoxdur, bir-ikisini deyim. Biri odur ki, zənginlərlə kasıblar arasında fərq azalmalıdır. Burada söhbət həm zəngin ölkələrlə kasıb ölkələr arasında fərqdən gedir, həm də hər bir ölkədə zəngin insanlarla kasıb insanlar arasındakı fərqlərdən gedir. Bu qlobal qərardır, bu fərq azaldılmalıdır. İkincisi, xalqların haqlı narazılıqlarına səbəb olan davranışlar, idarəçilik redaktə olunmalıdır, islahat aparılmalıdır.

- Yəni xalqları dağıdıcı qüvvəyə çevirən iqtidarlar aradan qalxmalıdır...

- Bəli, dağıdıcı qüvvəyə çevirən, terrora sürükləyən, Avropaya, Amerikaya mühacirətə yönəldən hallar aradan qalxmalıdır ki, xalqlar öz ölkələrində normal yaşaya bilsinlər. Üçüncüsü, siyasətdəki ikiüzlü qərarlar, ancaq öz maraqlarına əsaslanan qərarlar praktikası dəyişməlidir. Ünlü qlobal maraqlardan çıxış edilməlidir. İnformasiya məsələsində şəffaflıq olmalıdır. Wikileaks saytının dillər əzbəri olması bunun təzahürüdür. Artıq qəbul edilib ki, bu prosesin qarşısı alınmazdır. Məşhur bir söz var ki, hansısa bir prosesin qarşısıalınmazdırsa, o prosesə rəhbərlik etmək lazımdır. Azad dünya onsuz da bu prosesə rəhbərlik edir, daha düşünülmüş bir şəkildə bu şəffaflığın artmasına nail olacaqlar. Dövlətlərin, xalqların, hakimiyyətlərin bir-birilərini yaxşı tanımasını və xalqların da öz iqtidarlarını yaxşı tanımasını təmin edən informasiyaların daha açıq şəkildə dünya miqyasına yayılması prioritetlərdən biridir. Bu və digər bir neçə qərarlar qəbul edilib. Bu qərarlar dünyanı dəyişməyə başlayıb. Son illərdə daha bir fikir mövcuddur ki, demokratiya, demokratik dəyərlər, insan haqları böhran yaşayır. Mənim fikrimcə bu yanlışdır. 50 min illik bəşəriyyət tarixində demokratiya və insan haqlarına indiki qədər diqqətlə yanaşılmayıb. Özünüz araşdırın, yaxud tarixçilərdən soruşun, demokratiya və insan haqları məsələsi nə zaman 20-ci əsrin sonları və 21-ci əsrin ilk onilliyində olduğu kimi diqqət mərkəzində olub?

- Ehtiram ayrı bir şeydir. Özünüz də deyirsiniz ki, Avropada millət, toplum anlayışını önə çəkən, insan haqları və demokratiyanı bir pillə arxaya atan təşkilatlara önəm verilməsi halı artıb...

- Bu başqa məsələdir, həmin təşkilatlar xalqlarındır. Xalqlar, insanlar narahat olur, dünən sağ mərkəzçiyə, solçuya, sol mərkəzçiyə, liberala səs verən seçici bu gün gedib millətçiyə səs verir. Bu xalqların əhval-ruhiyyəsidir, proseslərə reaksiyasıdır. Bu, Azərbaycanda da olsa, belə olacaqdı. Amma qərarlar isə beyin mərkəzlərinin, siyasi mərkəzlərin mövqeyidir.

Davamı var.

prostak
13.02.2011, 12:30
TƏLƏBİMİZ PARLAMENTİN BURAXILMASI VƏ YENİ DEMOKRATİK SEÇKİLƏRİN KEÇİRİLMƏSİDİR


http://www.musavat.com/img/mid/20008.jpg

İsa Qəmbər: Hakimiyyət özünü güclü hesab edəndə, müxalifətlə dialoqa getmir; hakimiyyət dialoqa məcbur olanda isə xalq imkan verməyəcək müxalifət iqtidarla dialoqa getsin

- Bütün bu dediklərinizin fonunda Azərbaycan və burada olacaq proseslərə qayıdaq. Ərəb ölkələrində olan hadisələrə münasibətdə üç qrupun reaksiyasından danışmaq istərdim; müxalifətin, cəmiyyətin və iqtidarın reaksiyalarından. Mənim müşahidəmə görə, hamıdan daha operativ və çevik reaksiya hakimiyyətin reaksiyası oldu. Prezident Davosdaykən telefon açıb Prezident Administrasiyana tapşırıq verib və bir önləyici proses başladılıb. Bu, bir reaksiya sayıla bilər. Müxalifətin reaksiyasını da bildik: bəyanatlar verdiniz, məsuliyyəti üzərinizə götürməyə hazır olduğunuzu açıqladınız. Cəmiyyət də ürəkləndi, siyasətin vurğusu dəyişdi. Amma nə müxalifətdə, nə də cəmiyyətdə iqtidar qədər operativ reaksiya olmadı. Bu cür dəyərləndirmə ilə razısınızmı?


- Təbii ki, hər bir subyekt öz janrında reaksiya verəcək. Müxalifət rüşvətin yığışdırılmasın tələb edə bilər, ancaq rüşvətin qarşısının alınmasını müxalifət təmin edə bilməz axı.

- Sizcə, ümumiyyətlə, hakimiyyətin başladığı proses rüşvətin yığışdırılması prosesidirmi?

- Gələcəm o məsələyə. Müxalifət bəyanat verə, müzakirə edə, tələb qoya bilər, bunu da etmişik. Xalq çox diqqətlə müşahidə edib vəziyyətin müzakirəsinə başlaya bilər, bu da edilib. Hər zaman demişəm ki, xalqımız çox müdrik xalqdır, hər şeyi gözəl görür, qiymətləndirir və hər şeyi bilir. Sadəcə, xalq bəzən nəyi bilmək, nəyi bilməmək sualını hansı sərf edir mövqeyindən həll edir. Yəni sərf edəndə bilirlər, sərf etməyəndə deyirlər bilmirik. Halbuki hər şeyi bilirlər. Hamı hər şeyi bilir. Konkret qərarları isə hakimiyyət qəbul edir. Bu qərarları qəbul etməyə başlayıblar. Bu, kimin operativ münasibət bildirməsinə dair mövqeyim idi. Bilavasitə qərarlara gəldikdə, bu axı yeni bir tələb deyil. 17 ildir beynəlxalq təşkilatlar, Dünya Bankı, Beynəlxalq Valyuta Fondu tərəfindən bunlar deyilir. 2003-cü ildə isə birbaşa şərt kimi danışıldı ki, sizi hakimiyyətdə saxlayırıq, siz də bunu etməlisiniz. Hər yerdə bunu deyirlər, açıq da deyirlər, qapalı da. Hakimiyyət isə bunları qəbul etmirdi. Özlərinə nə sərf edir, nəyə məcburdurlar onu edirdilər, nə sərf etmirdi onu eləmirdilər. İndi isə bir proses başlandı. Gördülər ki, Tunisdə, Misirdə nə baş verir. Üstəlik də, əgər Davosdan deyilibsə ki, müşavirə keçirin, qərarlar qəbul edin, deməli, Davosda da çox önəmli söhbətlər, tövsiyələr olub. Axı Davosda çox ciddi adamlar yığışır. Məsələnin mahiyyət tərəfinə gəldikdə isə bu təkcə özünütənqid deyil, həm də özünüifşadır axı. Bunu analitiklər, jurnalistlər çox düzgün qiymətləndiriblər. İndiyə qədər hakimiyyət deyirdi ki, rüşvətdə bizim günahımız yoxdur, bu xalqın mentalitetidir, insanlarımız buna alışıb, uzağı ayrı-ayrı məmurların günahı da ola bilər. İndi müşavirə keçirib qərar qəbul ediblər, ondan sonra bir sıra strukturlarda rüşvət ya aradan qaldırılır, ya da müxtəlif variantlarda azaldılır.

- Sizcə, bu qərarlar ciddidirmi, müvəqqəti xarakterli deyil ki?

- Rüşvət, korrupsiya mexanizmini yaradan da bu rejimdir, idarə edən də. İndi bunu bəzi hissələrdə azaldan, dayandıran, ləngidən də rejimdir. Bunu etiraf etmiş olublar. Ancaq bunun böyük bir anlamı yoxdur. O mənada ki, bu rejim korrupsiyanı tam şəkildə aradan qaldıra bilməz. Çünki korrupsiya bu rejimin mahiyyətidir. Ondan imtina etsə, bu rejim olmayacaq da. Nəzəri cəhətdən bütün komandanı dəyişib yeni adamlarla siyasəti dəyişə bilərlər.

- Bunu gözləyirsinizmi?

- İctimai Palatanın sessiyasında çıxış edərkən mən demişdim ki, bizim tələbimiz parlamentin buraxılması və yeni demokratik seçkilərin keçirilməsidir. Və demişdim ki, bu təklif ziyalılara radikal görünür, biz müxalifət üçün yumşaq təklifdir, amma hakimiyyət üçün qeyri-mümkün görünür. Amma ola bilər ki, iki aydan sonra özləri bizə yalvaracaqlar ki, gəlin yeni parlament seçkisi keçirək, onda bəlkə biz razı olmağı düşünəcəyik, amma xalq razı olmayacaq. Tunisdə, Misirdə gedən proseslər bunu göstərdi. Əslinə qalsa bu yeni bir şey deyildi. Ərəb ölkələrində gedən proseslər müxtəlif ölkələrdə dəfələrlə olub.

- Bakıda da olub...

- Bəli. 1992-ci ilin 15 mayında səhər saatlarında Prezident Aparatından gələn zənglərin ard-arası kəsilmirdi. Deyirdilər ki, gəlin danışığa, nə cür deyirsiniz elə də edək. Halbuki 14 mayda bizi hədələyirdilər, həbs, məhv edəcəklərini bildirirdilər. Ancaq görəndə ki, xalq yürüşə hazırlaşır, bizi zənglərlə bezdirirdilər. Ancaq mümkün olmadı. Halbuki, bunu bir gün öncə etsəydilər, 15 may yürüşünə də ehtiyac olmayacaqdı. Həmin praktika dəfələrlə baş verib. Bunu insanlar başa düşməyəndə təəccüblənirəm. Avtoritar adamlar düşünəndə ki, dünyadakı mövcud qanunauyğunluqları dəyişə, başqa cür edə bilərəm, bu çox absurddur və gülüncdür. Ona görə də biz təklifimizi vermişik. Bu təklifi verəndə demişdim ki, hakimiyyətin bizim təklifimizlə razılaşması bir Azərbaycan möcüzəsi olar. Necə ki, biz 1991-ci ili payızında Azərbaycanda 360 nəfərlik Azərbaycan SSR Ali Sovetini dəyişib 50 nəfərlik - 25 demokrat, 25 nomenklaturadan ibarət Milli Məclisə çevirdik. Bu əslində dinc inqilab idi. Hakimiyyətin dinc şəkildə yeni qüvvələrə verilməsi prosesinin önəmli bir addımı idi. Bu bir Azərbaycan möcüzəsi idi. Bu, indi də ola bilər. Ancaq inanmıram ki, hakimiyyət belə addımlara, belə möcüzəyə hazır olsun. Problem də ondadır ki, proses başlayanda o cür addımları atmağın mənası olmayacaq.

- Sizcə, hakimiyyət indiki prosesi niyə başlayıb? Müxtəlif rəylər var buna dair. Məsələn, Turan agentliyinin rəhbəri Mehman Əliyev deyir ki, bu bir qrant layihəsidir. Cəmiyyətdə belə bir fikir var ki, qorxudan edirlər. Bəziləri deyir ki, beynəlxalq təşkilatlardan, Qərbdən gələn tapşırıqdır. Sizin fikrinizcə, səbəb bunlardan hansıdır?

- Hər üç səbəb var. Həm qorxu var, həm tapşırıqdır, yəni təzyiq və tövsiyələrin nəticəsidir, həm də Mehman bəyin dediyi layihəyə görədir. Ümumiyyətlə, hər hansı bir hadisə olanda mütləq bir səbəb tapıb onun üzərində dayanmaq o qədər də düzgün deyil. Heç bir hadisə bir səbəbdən baş vermir. Böyüklü-kiçikli səbəbləri olur. Hakimiyyətin davranışının da çoxlu səbəbləri var. Sadalanan üç səbəb də ora aiddir. Məsələ ondadır ki, araşdırsanız görərsiniz ki, islahatlarla bağlı layihələr hər zaman olur. Bu yeni bir şey deyil. Sadəcə, adətən buna əməl olunmur, bəzən olunur.

- Möcüzə baş verəcəyini gözləmədiyinizi dediniz. Bəs kosmetik xarakterli, vəziyyəti yumşaltmaq üçün başqa nələrsə ediləcəkmi?

- Hələ ki bu proses gedir. Müxtəlif məlumatlar ortadadır. Elə Yeni Müsavatda da bu ziddiyyətlərə dair maraqlı xəbərləri oxuyuruq. Mənim tövsiyəm odur ki, əgər hakimiyyət rüşvətxorluq işində qısa bir fasilə elan edibsə, bundan tam istifadə etmək xalqın xeyrinədir. Eyni zamanda bu fasiləni mümkün qədər böyütmək də xalqın yararınadır. Odur ki, kimin vergidə, gömrükdə, mülkiyyət məsələləri, digər məsələlərlə bağlı işi varsa, baş vursunlar, qanunu işlərini həll etsinlər. Mən də belə söhbətlərə rast gəlmişəm ki, bir müddət öncə gömrükdən malını keçirmək üçün böyük məbləğ tələb ediblər, o pulu borca almaqda ikən xəbər gəlib ki, ondan 4 dəfə az məbləği gətir, yükünü apar. Bunlar çox təəccüblüdür.

- Bir neçə belə məlumat Yeni Müsavatda da var.

- Bunlar gözləmədiyim istiqamətdə rastlaşdığım faktlardır.

- Siyasətdə də belə faktlar gözlənilirmi? Burada da hansısa siyasi rastomojkaların qiymətinin dəyişəcəyi ehtimalı varmı?

- Belə bir proqnozlar verilirdi ki, hakimiyyət saxta parlament seçkilərindən sonra real müxalifəti, azad mətbuatın qalan bir-iki nümunəsini tam məhv edəcək. Amma nə baş verdi? Bu prosesi başlaya bilmədilər. Düzdür, təzyiqlər yenə də var, Sumqayıtda bir fəal gənci həbs ediblər, Osman Kazımovu Vəkillər Kollegiyasından çıxarıblar, qəzetlərə basqı davam edir. Amma planlaşdırdıqları o böyük prosesi başlaya bilməyiblər. Düzdür, buna nail ola bilməyəcəkdilər, amma cəhd edəcəkdilər. Partiyaların maliyyələşməsi məsələsində YAP-çılar deyirdilər ki, ancaq parlamentdə təmsil olunan təşkilatlara dövlət büdcəsindən vəsait ayrılacaq. Amma bir həftə əvvəl YAP-ın funksionerləri dedilər ki, yox, partiyaların qeydiyyatı, seçkilərdə topladığı səs faizi və digər amillər nəzərə alınmalıdır.

- Ağıllanıblar yəni?

- Yəni bu cür xırda, kosmetik dəyişikliklərə gedirlər, bunun da necə olacağını zaman göstərəcək. Amma bunlar kifayət ola bilməz. Sadəcə, vətəndaşlar rüşvət, korrupsiya fasiləsindən istifadə edib problemlərinin həllinə girişməlidir. Eyni zamanda iqtidar nəyəsə görə arxayınlaşıb bu pəncərəni bağlayıb korrupsiyaya qayıtmağa başlayanda adamlar öz haqlarının müdafiəsinə qalxmalıdırlar. Düşüncələrdə formalaşacaq ki, 5-10 gün rüşvətsiz yaşadıq, bu mümkün oldu, deməli, bundan sonra da belə olmalıdır. Cəmiyyət buna çalışmalıdır. Müxalifət, media da bu ideyanı yaymalıdır ki, hakimiyyətin kosmetik şəkildə dəyişiklərini ciddi, köklü dəyişikliklərə keçirməyə çalışmalıyıq.

- Belə bir məqamda hakimiyyət xarici amillərlə də üz-üzə qalıb. Sözün əsl mənasında indi bir savaş gedir. Qəribəsi odur ki, hakimiyyət ideoloqları, dəstəkçiləri eyni vaxtda bir-biri ilə konfliktdə olan iki gücün - Tehran və Vaşinqtonun üzərinə gedirlər. Dünyanın ən müxtəlif ölkələrində Tehranın Azərbaycanın daxili işlərinə qarışması iddiası ilə İranın səfirliklərinin önündə aksiyalar təşkil edilir, eyni məzmunlu münasibəti də İran sərgiləyir. Həmçinin, Amerika qəzetlərində Azərbaycan iqtidarı əleyhinə yazılar dərc olunur. Buna da Azərbaycan iqtidarı rəsmi qəzetlərində cavab verir, Milli Məclisdə YAP deputatları Vaşinqtona bayraq sancırlar. İqtidarın bir vaxtlar arxasında olan xarici faktorlarla indi üz-üzə qalması görüntüsü var. Bunun səbəbi nədir?

- Washinqton Post qəzetini bütün dünyada oxuyurlar, Azərbaycan qəzetini isə heç ölkəmizdə də oxumurlar. Maraqlı məsələdir. Bəziləri hesab edir ki, İranla Azərbaycan arasındakı bu qarşıdurma süni xarakter daşıyır və bu görüntü onların hər ikisinə lazımdır. Azərbaycan iqtidarına ona görə lazımdır ki, beynəlxalq aləmə burada vəziyyətin ciddi olduğunu nümayiş etdirsin. Yəni İran təhlükəsi ciddidir, biz olmasaq bu dalğanın qarşısını başqa qüvvə ala bilməz. İrana da o lazımdır ki, Azərbaycana hansısa təsirlər etsin və hansısa daxili problemlərini həll eləsin.

- Həm də öz aləmində İran bu aqressiv layihə ilə ABŞ və İsraili gələcək hərbi əməliyyatlarda Azərbaycandan istifadə etməkdən çəkindirir. O mənada ki, istifadə edəcəkləri halda, Azərbaycanda aranı qatmaq gücünü və başqa perspektivləri yada sala bilir...

- Orası da var, amma, mən bir az fərqli düşünürəm. Hesab edirəm ki, bu Azərbaycan hakimiyyətinin, anlaşılmaz, yanlış balans siyasətinin iflasının daha bir sübutudur. Elə situasiyalar var ki, müxtəlif qüvvə mərkəzlərinin maraqlarını ödəmək mümkün olur. Elə situasiyalar da var ki, qüvvə mərkəzlərinin arasındakı ziddiyyət o həddə gəlib çatır ki, artıq hər iki tərəflə eyni qaydada davam edə bilməzsən. Mövqeyini seçməlisən, nəyi haqlı, düzgün, dövlətinin marağına uyğun hesab edirsənsə, onu qəbul etməlisən. Qərblə İran arasındakı ziddiyyət heç kim üçün sirr deyil. Bu ziddiyyətdə Azərbaycan iqtidarının hər iki tərəfə dost kimi görünməyə çalışması- hər iki tərəflə münasibətlərin korlanmasının səbəblərindən biridir. Mən bunu yanlış siyasətin iflası kimi qiymətləndirirəm. Azərbaycan hakimiyyətinin, Tehranla, Rusiya ilə, Amerika ilə çox ciddi problemləri var...

- Türkiyə ilə də var...

- Məni acıdır ki, hakimiyyətin bərbad siyasəti nəticəsində Türkiyə ilə də problemlər yaşanır.

- Bu müxalifətin xeyrindir axı. Harada problem yaranırsa, orada müxalifət dövriyyəyə girməlidir, müttəfiq qazanmalıdır. Amerikada da, Rusiyada da, İranda da, Türkiyədə də. Belə olmalı deyilmi?

- Bu müxalifətçi yanaşması baxımından doğrudur. Amma axı biz Müsavat Partiyasıyıq. Müsavat ölkənin təbii ki, həlledici müxalifət partiyasıdır, buna söhbət yoxdur. Amma eyni zamanda Müsavat Azərbaycanın taleyinə görə məsuliyyət daşıyan bir partiyadır. Biz məsələyə bu miqyasda yanaşırıq. Bütün qiymətləndirmələrdə, yanaşmalarda bu mövqedən çıxış edirik. Onu da deyim ki, bizim azad dünyada, Türkiyədə çox ciddi müttəfiqlərimniz var.

- Hər zaman bu mövqedən çıxış etmisiniz. Heydər Əliyev zamanında da, o xəstələnəndə də, digər vaxtlarda da müxalifətçilik yox, milli maraqlardan çıxış etmisiniz. Sonradan Sizdə bir peşmançılıq olmayıb ki, kaş o fürsəti, məqamı əldən verməyəydik, lap elə bolşeviklərsayağı müxalifətçilik mövqeyindən çıxış edəydik.

- Bolşeviklərin sonunu biz gördük...

- ...Hakimiyyətə gəldilər və 70 il qaldılar.

- Hakimiyyətə gəldilər və ölkələrini bərbad bir günə saldılar. 19-cu əsrin sonu, 20-ci əsrin əvvəllərində Rusiya kapitalizm yoluna qədəm qoyan, çiçəklənən bir ölkəyə çevrilə bilərdi. Bu proses gedirdi də. Rusiyanın nəhəngliyi, təbii sərvətləri, zəhmətkeş xalqı böyük bir inkişafa zəmin yaratmışdı, bolşeviklər onu məhv elədilər. Ölkəni bərbad günə saldılar.

- Firqə maraqlı baxımından qalib gəldilər, ideologiyalarını Avropaya, dünyaya yaydılar, uzun illər iqtidar oldular, Rusiyanı dünya gücünə çevirdilər...

- Rus xalqını bədəbəxt etdilər, qonşu xalqlara zülm etdilər, dünyanın probleminə çevrildilər. Hər halda, bir daha təkrar edirəm ki, Müsavat Partiyası əsas müxalifət partiyası olmaqla yanaşı, Azərbaycanın məsuliyyətini çiyinlərində daşıyan bir partiyadır, ona görə də mövqeyimiz budur.

- Bu mövqe və ümummilli məsuliyyətlə bağlı hakimiyyətlə dialoqa getmək perspektivlərini qəbul edirsinizmi? Yəni tələb, ehtiyac olsa gedərsinizmi dialoqa?

- Bu mövzuda dəfələrlə mövqe bildirmişik.

- Axı indi yeni situasiya yaranıb.

- Biz dialoqa açıq olduğumuzu hər zaman demişik. Hakimiyyət isə bunu spekulyasiya mövzusu kimi qəbul edib. Hələ 10 il əvvəl dialoq mövzusu gündəmə gələndə demişdim ki, Müsavat buna hazırdır, bundan çəkinən partiya deyil. Öz mövqeyimizdə qalaraq, hər cür təmaslara da hazırıq, məsuliyyətimizi də bilirik. Amma eyni zamanda demişdim ki, görünür Azərbaycanda hakimiyyətlə müxalifət arasında dialoq baş tutmayacaq. Soruşmuşdular niyə baş tutmayacaq, izah etmişdim ki, nə qədər ki, hakimiyyət özünü güclü hesab edir, özünə arxayındır müxalifətlə dialoqa getmir; hakimiyyət dialoqa məcbur olanda isə xalq imkan verməyəcək müxalifət iqtidarla dialoqa getsin.


Davamı var.

prostak
15.02.2011, 01:23
KÜTLƏVİ AKSİYALARA EHTİYAC VAR VƏ O, KEÇİRİLMƏLİDİR

http://www.musavat.com/img/mid/20011.jpg

İsa Qəmbər: Gənclik ordusu bu gün internetdədir, amma virtual həyatla real həyat arasında Çin səddi yoxdur

- Bütün son gəlişmələrdən sonra da bu fikrinizdə qalırsınız?

- İndi də görünən budur. Yenə də Misir nümunəsinə baxaq. Orada çox güclü bir xalq hərəkatı getdi, Qahirə başda olmaqla, milyonlarla insan küçələrə çıxdı, addım-addım hakimiyyəti geri çəkilməyə məcbur elədilər. Amma Mübarək istefa vermədi və bir balaca situasiya səngiyən kimi yekə-yekə danışmağa başladı. Mübarək bəyanat verdi ki, bu mitinqlər dayanmalıdır, məsələlər sentyabra qədər davam edəcək və sair. Xalq bunu qəbul eləmədi, fəallıq daha da artdı və Mübarək getməyə məcbur oldu. Yəni xalq görəndə ki, hakimiyyət yenə də manevrlərə başlayır, müxalifət adına iddia edən qüvvələr də bağlı qapılar arxasında danışıqlar prosesinə başlayıblar, iqtidar da arxayınlaşır; - xalq bu oyunu qəbul etmir. Yəni dialoq məsələnin ikinci tərəfidir; hakimiyyətin dialoqa ehtiyacı olanda, hətta müxalifət buna razılıq versə belə xalq buna razı olmayacaq.

- Bu yaxşı haldırmı?

- Yaxşı ya pis, bu, reallıqdır.

- Ölkəmizi belə bir perspektiv gözləyirmi?

- Təbii gözləyir. Dünyada elə bir avtoritar rejim yoxdur ki, əbədi olaraq davam etsin. Uzunmüddətli, yaxud qısamüddətli, hamısı ya özləri istefa verib getməyə məcbur olurlar, ya da xalqın üsyanı nəticəsində gedirlər. Başqa fərqli bir variant yoxdur. Ssenari budur. Azərbaycanda da bu labüddür. Bu proses 1 aya başlayacaq, ya 1 ilə, bu sual səslənə bilər, ancaq bunun baş verəcəyi şəksizdir.

- Ərəb ölkələrində gedən proseslərdə bir məsələ də önə çıxdı - gənclik məsələsi. Tamamilə gözlənilmədən həm Tunisdə, həm də Misirdə inqilabı təşkil edən, aparan, yekunlaşdıran müxalifəti təşkil edən islamçılar yox, gənclik oldu. Bir müxalifət lideri olaraq düşünürsünümü, Azərbaycanda gənclik prosesdə iştirak edirmi, edirsə iştirak həddi hansı səviyyədədir, siyasətə gənclik axını varmı? Siz, İsa Qəmbər olaraq, ötən əsrin gəncliyini təmsil edirsiniz. Sizin nəsil o zaman gənclik olaraq böyük bir işi bacardı; SSRİ yıxıldı, Azərbaycan müstəqil oldu, müharibə pis-yaxşı aparıldı, 20 faiz ərazimiz işğal olsa da, Azərbaycanın tam işğal planının qarşısı alındı... Bunu o dövrün gənc nəsli etdi. Bəs, 21-ci əsrin gəncliyindən nə gözləyirsiniz? Onlarla təmasdasınızmı? Onlara ümidiniz varmı? Gənclərin proseslərdə aktivliyi ürəkaçan səviyyədədir, yoxsa laqeyddirlər? Laqeyddirlərsə niyə? Hansı səbəbdən ərəb ölkələrində gənclik ortaya çıxıb öz sözünü deyir, amma Azərbaycanda siyasət yenə də Sizlərə - ötən əsrin fədakar gənclərinə qalıb. Hətta siyasətdə pauza yarananda belə görürük ki, meydanda heç kim yoxdur. Mən bir müşahidəni deyim. Ötən ilə AXCP və Müsavat ardıcıl olaraq piketlər keçirdi. Orada həbs olunanların siyahısına baxanda görürdük ki, hər dəfə eyni adamlardır, daha çox köhnə nəsildir və aksiyalara 50-60 nəfərdən artıq adam gəlmir. Müsavat və AXCP sosial şəbəkələrdə, müəyyən çevrələrdə müzakirə olunan, diqqət çəkən aksiyalar keçirirdi, amma cəmiyyətin, gəncliyin buna reaksiyası zəifdir...

- Doğrudan çox maraqlı və önəmli məsələdir... Mən Azərbaycan gəncliyindən razıyam. Azərbaycan gəncliyi hər zaman mübarizənin önündə olub və indi də mübarizənin önündədir. Ötən əsrin sonlarında isə bizim nəsil mübarizənin önündə olub. 90-cı illərdə Müsavat Partiyasının minlərlə gəncinin coşğu ilə proseslərdə iştirakını xatırlayırsınız. Onların böyük bir qismi repressiyalara uğradı. Xüsusi ilə 2003-cü ildən sonra nə qədər gənc sıradan çıxarıldı, nə qədəri Avropaya mühacirətə getməyə məcbur oldu? Nə qədər gənc Rusiyaya, Türkiyəyə getdi.

- Bəli, onlar az qala bir partiya qədərdirlər.

- Bizim insanlarımızın 2 milyondan çoxu xaricdədir. Onların da əksəriyyəti narazı təbəqədir və gənclik, orta yaşlı insanlardır. İndi isə qısa bir pauzadan sonra yeni bir gənclik ortaya çıxır. 2005-də onun cücərtiləri var idi, az idilər, ancaq indi böyük bir ordudurlar.

- Haradadır o ordu?

- O ordu bu gün internetdədir. Amma virtual həyatla real həyat arasında Çin səddi yoxdur. Virtual həyatdan real həyata çıxış 1 saatın işidir. Bu gün o gənclik ayaq üstədir. Seçkidən sonrakı müddətdə bu proses vüsət almağa başlayıb. Təkcə bizim son tədbirlərimizdən birində 20 nəfər gənc Müsavata gəlmişdi. Onların da əksəriyyəti son bir həftədə Müsavata üzv yazılıblar və Gənclər Təşkilatına qoşulublar. Gənclər gəlməyə başlayıblar və bu proses davam edəcək. Və bu, yeni gənclikdir. Onlara bizim kimi Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda mübarizədə iştirak etmək xoşbəxtliyi qismət olmayıb; amma onlar başqa bir xoşbəxtliyin sahibidirlər. Onlar müstəqil Azərbaycanda anadan olublar. Anket məlumatlarına baxırsan, ən yaşlısı 1989-cu ildəndir; artıq 1991, 92, 93-cü ildə doğulanlar bu prosesə qatılırlar. Və bunlar müstəqil Azərbaycanda yaşayıblar, müstəmləkə Azərbaycanında yox. Onlar anadan olanda başqa bir dövlətin idarəçiliyi altında yaşamaq kompleksini yaşamayıblar, öz dillərində təhsil alıblar. Bir məsələyə diqqət edin. O zamanlar Azərbaycanın bir rusdilli kəsimi var idi. Onların arasında çox savadlı, yetişmiş, səviyyəli, xalqa xidmət edən insanlar çox idi. Bu kəsimin əsas problemi o idi ki, öz doğma dillərində danışa bilmirdilər, ya da çox çətinliklə danışırdılar. İndi ingilisdilli gənclik meydana gəlib, amma onların 99 faizi doğma dillərində səlis danışır. Bu gənclik fəallaşmaqdadır.

- Amma bu gəncliyin təmsilşiləri ortaya çıxan kimi liderlərdən də sərt repressiyalara məruz qalır...

- Əgər biz gəncliyin önəmini başa düşürüksə, iqtidardakılar da başa düşür. Anlayırlar ki, gənclik prosesə qatılırsa, çox qısa müddətdən sonra olanların qarşısını ala bilməyəcəklər. Artıq gənclik prosesə qatılıb. Hətta bu hakimiyyət bu gəncliyin virtual fəallığından da narahat idi. Hər halda, Emin Milli ilə Adnan Hacızadənin təxribata çəkilərək uzun müddət həbsxanada saxlanılması hakimiyyətin gənclikdən qorxusunun təzahürü idi. Gəncləri fəal mübarizəyə qatılmaqdan çəkindirmək, hətta virtual həyatda da ehtiyatlı olmağa sövq edən addım idi. Amma xeyri olmadı. Adnanla Eminin həbsindən sonra Azərbaycanda blog fəaliyyəti gücləndi. Gənclərlə yanaşı ortayaşlılar da ora qatıldılar. İndi isə real həyatda, mübarizədə bu gənclərin sayı artmaqdadır. Savadlı, özlərinə əmin, dünyanı görmüş, müxtəlif paytaxtlarda təhsil almış gənclərdirlər. Onlar özü də prosesə iddialı gəlirlər. Mən əminəm ki, onlar ictimai prosesə xeyli gözəllik, yenilik, rəngarənglik, enerji gətirəcəklər.

- İnşallah, bir mitinq təyin edərsiniz, baxarıq bu yeni nəsil ora hansı sayda qatılacaq.

- İnşallah, yəqin ki, biz bunu görəcəyik. Bizim veteran gənclərlə söhbətimiz oldu, onlara dedim ki, görürsünüz, işləyib yeni gəncləri yanınızda görmək mümkündür. Təxminən 2005-2008-ci illər ərzindəki süstlüyü bir hazırlıq dövrü kimi qiymətləndirmək olar. Təhsillərin aldılar, virtual dünyada təcrübələrini yığdılar, indi yavaş-yavaş real həyatda da iştirak edirlər.

- İsa bəy, ərəb ölkələrində baş verə inqilablara qədər müxalifət təşkilatlarından gedənlər var idi. Bu tendensiya dayandımı sizcə? Çünki tərsinə dönüşlər müşahidə olunur. Məsələn, Adil Qeybulla və İbrahim İbrahimli qərar veriblər ki, gəlib İctimai Palatanın işində iştirak edəcəklər. Bu , o deməkdirmi ki, əlini yelləyib hər şeydən küsənlər, artıq ümid olmadığını düşünənlər ərəb ölkələrində baş verənlərdən stimul alıblar?

- Adlarını qeyd etdiyiniz şəxslər İctimai Palatanın təsisçiləri siyahısında olublar, bəzi sessiyalarda iştirak ediblər, ona görə də növbəti tədbirlərdə iştirak etmək istəyirlərsə, bu onların haqqıdır. Burada bir problem yoxdur. Ancaq bütövlükdə təbii ki, inam məsələsi həlledicidir. Bunu hər zaman demişəm. Dəyişikliyə inam olanda insanlar hər bir fədakarlığa, qəhrəmanlığa da, bundan irəli gələn məhrumiyyətlərə də hazır olurlar. Dəyişikliklərə inam olmayanda düşünürlər ki, nə mənası var?

- Belə düşünmək olarmı ki, bu hadisələr olmasaydı, gənc nəsil də meydana gəlməyəcəkdi? Yəni müxalifətə yox, başqa yerə gedəcəkdilər, tutaq ki, özləri yığışıb nəsə edə bilərdilər. Belə düşünürsünüzmü?

- Belə deyək ki, bu hadisələr sadəcə gənclərin meydana çıxmasını sürətləndirdi. Müsavata gələn o iyirmi gənc bu mərhələdə ilk qaranquşlardır. Axın hər zaman var. Hər ay partiyaya iki-üç nəfər də olsa, gəlir. Bu yaxınlarda ehtiyatda olan bir polkovnik Müsavata gəldi, üzv yazıldı. Təcrübəli, çox ciddi bir kadrdır. Bu hadisələr sadəcə gedən prosesi sürətləndirdi.

- Son vaxtların siyasi gündəminə adını yazdıran başqa bir qurum da var, Ziyalılar Forumu. Burada Rüstəm İbrahimbəyov, Ramiz Rövşən, Cəmil Həsənli, Eldar Namazov kimi tanınmış ziyalılar təmsil olunurlar. Ölkənin mühüm hesab olunan, tirajlı simalarını özündə birləşdirən bir qurumdur. Düzdür, onun haqqında müxtəlif söz-söhbətlər, xəbərlər, şayiələr dövriyyədədir, amma oradakı insanlar çox mühümdür. Niyə İctimai Palata onlarla hər hansı bir təmasa keçmir, niyə onlar İctimai Palatada təmsil olunmurlar, əməkdaşlığınız yoxdur?

- Maraqlı məsələdir. Bizim o ziyalıların hər birinə böyük hörmətimiz var. Rüstəm İbrahimbəyov, Cəmil Həsənli, Ramiz Rövşən, Rafiq Əliyev Azərbaycanın ən önəmli ziyalılarındandırlar. Öz sahələrinin liderləridirlər. O çevrədə olan Eldar Namazov da təcrübəli bir siyasətçidir, politoloqdur. Orada da kifayət qədər maraqlı bir kontingent bir araya gəlib. Bizim onlara şəxsən də böyük hörmətimiz var, fəaliyyətlərinə də rəğbətlə yanaşırıq. Hesab edirəm ki, önəmli fəaliyyətə başlayıblar. Onların ayrı-ayrı qərarları, bəyanatları bəzən ictimai rezonans verir. Elə şəxslərimiz var ki, onlar həm İctimai Palatanın üzvüdürlər, həm də Ziyalılar Forumunda iştirak edirlər. Düşünürəm ki, İctimai Palata ilə Ziyalılar Forumu arasında hansısa bir məsləhətləşmələrə ehtiyac var.

- Başlamısınızmı bu yöndə çalışmalara?

- Qeyri-rəsmi, şəxslər səviyyəsində kontaktlarımız var. O adamlar bizə yad adamlar deyillər ki. Hamısı xətir-hörmətlərini saxladığımız, münasibətlərimiz olan adamladır. Şəxsi kontaktlarımız var və fikir mübadiləmiz olub. Amma bir növ məsləhətləşmələr mərhələsinə ehtiyac var. Baxacağıq, əgər onlar istəsələr bunu edəcəyik. Ziyalılar Forumunun fəallığının artmasını da biz çox yüksək qiymətləndiririk. Son vaxtlar onların fəallığı daha da artıb, gənclərlə görüş keçirirlər, ayda bir dəfə yığışmaq haqda qərar veriblər. Mən bunu çox müsbət bir proses kimi qiymətləndirirəm. Onların ictimai proseslərə, ictimai rəyə ciddi təsir eləmək imkanları var, inanmaq, ümid etmək istərdim ki, bu təsir özünün göstərəcək.

- Çox uzun vədəli, yaxşı mənada iddialı, Azərbaycanın gələcəyini müəyyən edən məsələlərdən, proseslərdən danışırsınız, gözəl təhlillər verirsiniz... Belə təəssürat var ki, uzun vədəli bir prosesdə iştirak etmək qərarınız var. Yəni yeni dəyişim mərhələsində də İsa Qəmbər olaraq iştirak etməkdə qərarlı görünürsünüz... Belə qənaət yaranır ki, arxayınsınız, rahatsınız ki, Azərbaycanda bu dəyişikliklər mütləq olacaq. Bu prosesləri təhlil edirsiniz, şərh verirsiniz ki, cəmiyyət, oxucular da proseslərə o cür baxsınlar. Bu o deməkdir ki, Siz siyasətdə və proseslərin mərkəzində qalırsınız və qalmaq haqda qərar vermisiniz?

- Mən siyasətçiyəm, tutduğum vəzifədən asılı olmayaraq doğru-düzgün bildiyim istiqamət üzrə hər zaman fəaliyyət göstərmişəm və yenə də göstərəcəm.

- Yəni başqanlıqdan getməyiniz iştirak aktivliyinizə və indiyədək sərgilədiyiniz mövqeyə təsir etməyəcək?

- Təbii ki, mən bir müsavatçı olaraq fəaliyyətimi davam etdirəcəm və proseslərdə iştirak edəcəm.

- Başqanlıqdan gedəndən sonra İctimai Palatanın Koordinasiya Şurasında tutduğunuz mövqe qalacaqmı?

- Bu texniki məsələdir. Qala da bilərəm, qalmaya da.

- Yaxın müddətdə AXCP qərar verdi ki, kütləvi aksiyalara başlayacaq. Müsavat Partiyası da bu aksiyalara qoşulacaq, yoxsa o da özü fərdi qaydada aksiyalara start verəcək?

- Mən söhbətimizin əvvəlində də qeyd elədim ki, kütləvi tədbirlər məsələsi partiya rəhbərliyində, strukturlarında müzakirə olunur. Eyni zamanda İctimai Palatada da bununla dair ilkin fikir mübadiləsinə başlamışıq. Hesab edirik ki, kütləvi tədbirlərə ciddi ehtiyac var və keçirilməlidir. Aparıcı siyasi, ictimai qüvvələr özlərini buna hazır edən zamanda da bu prosesə start verəcəyik.

- İctimai Palata meydana çıxan ərəfədə ictimaiyyətə müəyyən mesajlar verdi. Palatanın cəmiyyətə yeni bir mesajları varmı? Yəni hansısa bir ev hazırlığı varmı?

- Bütün istiqamətlərdə gündəlik iş rejimi davam edir. İctimai Palata həm strateji hədəfləri müəyyənləşdirib və bu istiqamətdə addımlar atılır, həm də gündəlik, cari siyasi-ictimai proseslə bağlı qərarlar var və olacaq. Ümumiyyətlə, bu söhbətimiz boyunca əsas fikir və mesajlarımızı ictimaiyyətə çatdırdım. Prosesləri televiziya ekranlarından, kompüter monitorlarından, internet və qəzet səhifələrindən izləmək yox, proseslərdə bilavasitə iştirak etmək ehtiyacı var. Bu, ilk növbədə gənclərimizə, gənclər təşkilatlarına, eyni zamanda ziyalılarımıza, iş adamlarına və ümumiyyətlə, bütün təbəqələrdən olan insanlara aiddir. Bu çağırış hüquqlarının, haqqının pozulduğunu hesab edən və bunların bərpasını istəyən, Azərbaycanın gələcəyi uğrunda mübarizəyə hazır olan hər bir insana aiddir. Vətəndaşların hakimiyyətin başlatdığı bu korrupsiya istirahəti həftəliyini daimi bir şeyə çevirmək, hakimiyyətin kosmetik dəyişikliklər aparmaq istəyini doğrudan böyük islahatlara çevirmək istiqamətində fəallıq göstərməsini istəyərdim. Təbii ki, bu mərhələdə siyasi qüvvələrdən, ictimai təşkilatlardan, mediadan, ayrı-ayrı şəxslərdən tam məsuliyyətli davranış gözləyirəm. Çünki həddindən artıq məsuliyyətli bir mərhələdir, çox böyük müsbət dəyişiklərin zəmini göz qabağındadır, bunlar real məsələdir. Bunu düzgün dəyərləndirmək və bütün səyləri buna yönəltmək lazımdır. Ona görə də hər kəsdən ilk növbədə son dərəcə məsuliyyətli qərarlar, gərəkən fədakarlığı göstərməyi gözləyirəm.

prostak
21.02.2011, 22:33
İSA QƏMBƏRİN SÖZLƏRİ TÜRKİYƏ MEDİASINDA (http://www.musavat.com/new/Son_xəbər/95229-İSA_QƏMBƏRİN_SÖZLƏRİ_TÜRKİYƏ_MEDİASINDA)

prostak
07.04.2011, 00:01
MUSAVAT PARTİYASININ BAŞQANI İSA QƏMBƏR İLƏ MÜSAHİBƏ

, ! , . . - -.

. . . )

http://www.youtube.com/watch?v=yuxY19x3fgA&feature=player_embedded

Kerim
13.04.2011, 11:46
prostak bey! : ?

prostak
03.05.2011, 23:44
İSA QƏMBƏR "ƏL-CƏZİRƏ"YƏ MÜSAHİBƏ VERİB (http://www.musavat.com/new/Son_xəbər/99801-İSA_QƏMBƏR_%22ƏL-CƏZİRƏ%22YƏ_MÜSAHİBƏ_VERİB)

Müsavat başqanı İsa Qəmbər dünən Qətərdən yayımlanan "əl-Cəzirə" telekanalının Bakıya gəlmiş reportyorlarına müsahibə verib. Bu barədə musavat.com-a Müsavat Partiyasının mətbuat xidmətindən məlumat daxil olub.


Bildirilir ki, Müsavat başqanı əcnəbi reportyorların çoxsaylı və müxtəlif səpkili suallarına cavab verib. Suallar əsaən Azərbaycandakı ictimai-siyasi durumu, regionda, eləcə də dünyada gedən siyasi prosesləri əhatə edib.

Müsavat başqanının "əl-Cəzirə"yə verdiyi müsahibənin nə vaxt yayımlanacağı bəlli olan kimi ictimaiyyətə əlavə məlumat veriləcək.

Onu da qeyd edək ki, son bir neçə ildə "əl-Cəzirə" telekanalı dünyanın ən operativ və ən mötəbər, eyni zamanda böyük tamaşaçı auditoriyası olan bir media nəhənginə çevrilib.

prostak
19.05.2011, 22:45
NÖVBƏTİ KÜTLƏVİ TƏDBİRİN TARİXİ TEZLİKLƏ DƏQİQLƏŞƏCƏK (http://www.musavat.com/new/Son_xəbər/100729-NÖVBƏTİ_KÜTLƏVİ_TƏDBİRİN_TARİXİ_TEZLİKLƏ_DƏQİQLƏŞƏ CƏK)

Müsavat başqanı İsa Qəmbər hakimiyyətin vicdan məhbuslarıın ləngimədən azad etməli olduğunu bildirib

- Son vaxtlar İctimai Palatanın fəaliyyətində sönüklük müşahidə olunur? Bunun səbəbi nədir?

- İctimai Palatanın fəallığı son həftələr ərzində xeyli artıb. Komissiyaların toplantıları keçirilir, hesabatları, iş planları təqdim olunur, Qadınlar Şurasının toplantısı, iqtisadi komissiyanın dəyirmi masası keçirilib. İctimai Palatanın aksiyalarına görə həbs olunanların müdafiə komitəsi mayın 18-də mətbuat konfransı keçirib. Hazırda bir sıra sənəd layihəsi müzakirə olunur və İctimai Palatanın növbəti sessiyasına təqdim ediləcək. Regional təşkilatlandırma prosesi canlanıb, artıq hakimiyyətin narahatlıqları göz qabağındadır. Sumqayıtda İctimai Palatanın təsis toplantısının qarşısını aldılar və qərargahımızın qapılarını möhürlədilər.

Bütün istiqamətlərdə İctimai Palata fəallığını daha da artırıb. Sadəcə cəmiyyətdə kütləvi tədbirlər gözləntisi var və 17 aprel mitinqindən sonra İctimai Palatanın növbəti mitinqini hələlik keçirməməsi belə bir təəssürat yaradır. Amma İctimai Palatanın fəaliyyətinin zəifləməsi haqda təəssürat yanlışdır. Düşünürəm ki, növbəti kütləvi tədbirin tarixi də tezliklə dəqiqləşəcək və gözlənti də doğrulacaq.

- Qarşıdakı yaxın zaman üçün İctimai Palatanın planları nədir?

- Bəzən həftədə bir neçə dəfə İctimai Palatanın Koordinasiya Şurasının toplantısı keçirilir və bu məsələlər ətraflı müzakirə edilir. Yaxın müddət üçün bir neçə tədbirimiz var, o cümlədən 28 May Respublika Günündə Məmməd Əmin Rəsulzadənin Novxanıdakı abidəsinin ziyarəti planlaşdırılır.

- İctimai Palata ilkin dövrdə müxtəlif sahə ilə bağlı layihələr hazırlayırdı. Bu istiqamətdə işlər davam edirmi?

- Mən də onu deyirdim ki, iqtisadi komissiyanın təklifləri var və həmin təkliflər müzakirə edilərək sənəd hazırlanır. Hazırda korrupsiyaya qarşı mübarizə ilə bağlı sənəd üzərində iş gedir. Eləcə də digər komissiyalar layihələr hazırlayıblar və müzakirələr başlayıb. İctimai Palatanın həm əsasnaməsinin, həm də Yol xəritəsi adlı sənədinin müzakirəsi gedir. Yəni bir sıra istiqamətdə layihələrin müzakirəsi davam edir, yəqin ki, onların bir qismi İctimai Palatanın mayın sonuna planlaşdırılan sessiyasında təqdim olunacaq.

- Sessiyanın tarixi məlumdurmu?

- Hələlik tam dəqiqləşməyib. Düşünürəm ki, sessiya mayın sonlarında keçiriləcək.

- İctimai Palata aksiyalara başlamazdan öncə kütləvi tədbirlərin keçirilməsinə müxtəlif yanaşmalar vardı. İndi də İctimai Palatanın Koordinasiya Şurasında fikir ayrılıqları mövcuddur. Hazırda İctimai Palatanın mitinqlərlə bağlı mövqeyi necədir? May ayında mitinq ola bilərmi? İctimai Palatanın Koordinasiya Şurasında mitinqlə bağlı konsensus varmı?

- İctimai Palatanın Koordinasiya Şurasında və digər strukturlarda mitinq məsələsi müzakirə edilir. Müzakirələr yekunlaşıb qərar qəbul olunan zaman, təbii ki, cəmiyyət bunu biləcək. Müzakirə tamamlanana qədər daxili müzakirələrlə bağlı geniş danışmağa ehtiyac duymuram.

- Sizin mövqeyinizi bilmək maraqlı olardı...

- Mənim mövqeyim həmişə maraqlıdır...

- Kütləvi tədbirlərin davam etməsinə ehtiyac varmı?

- Təbii ki, kütləvi tədbirlərin davamına ehtiyac var. Xatırladıram ki, İctimai Palatanın aprelin sonunda keçirilən son sessiyasında kütləvi tədbirlərin davam etməsi ilə bağlı qərar verilib.

- Qərar yerinə yetiriləcək?

- Aydın məsələdir, bütün qərarlarımızı yerinə yetiririk, bunu da yerinə yetirəcəyik.

- Hazırda həbsdə olan Müsavat Partiyası Mərkəzi İcra Aparatının rəhbəri Arif Hacılının mətbuatda bir ismarışı dərc olunmuşdu. Orada ad çəkilmədən qeyd olunurdu ki, kimlərsə öz bəyanatlarına Arif Hacılının adını salmırlar. Bu gün isə yazılıb ki, AXCP sədri Əli Kərimli 2 aprel mitinqinə görə həbs olunanlar haqda hazırladığı bəyanata Arif Hacılının adını salmayıb. Bu doğrudurmu? Siz həbs olunanların müdafiəsi ilə bağlı görülən işləri necə qiymətləndirirsiniz?

- Həbs olunanlarla bağlı İctimai Palatanın Koordinasiya Şurası, digər strukturları, müdafiə komitəsi, eləcə İctimai Palataya daxil olan digər təşkilatlar fəaliyyət göstərir. Bu, müxtəlif istiqamətlərdə aparılan fəaliyyətdir və nə mümkündürsə edilir. Tutulanların önəmli hissəsini elə ilk həftədən Amnesty İnternational vicdan məhbusu elan etdi. Bu artıq onların günahsızlığının beynəlxalq ictimaiyyətdə qəbul edilməsi, hakimiyyətin onları azad etməsi tələbinin beynəlxalq miqyasda gündəmə gəlməsi deməkdir. Biz də bunun nümunələrini görürük. Avropa Parlamentinin qətnaməsi və bir sıra önəmli beynəlxalq təşkilatın qərarları ilə hər kəs tanışdır, proses davam edir.

Arif bəy Azərbaycanın ən önəmli siyasət adamlarından biridir. Xüsusən bu il - Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpasının 20 illiyində Arif Hacılı kimi müstəqilliyə imza atmış şəxslərdən birinin həbsə atılması bu hakimiyyətə hörmətsizlik gətirir. Hakimiyyət bunun fərqində olmalıdır və çox qısa bir zamanda Arif Hacılı da daxil olmaqla bütün vicdan məhbuslarını, jurnalistləri, fəal gəncləri azadlığa buraxmalıdır. Hakimiyyət bunu edəcək, amma nə qədər tez etsə bir o qədər özünün xeyrinə olar.

Dediyiniz məsələyə gəlincə, görünür, mətbuatda yaranmış hansısa anlaşılmazlığın nəticəsində belə bir mövzu ortalığa çıxıb. Çünki İctimai Palatanın bütün sənəd və bəyanatlarında həbsdə olan dostlarımız, silahdaşlarımızla bağlı mövqe bildirilib və Arif bəyin də adı həmişə öndə çəkilib. Bunu İctimai Palatanın qəbul etdiyi sənədlərə baxdıqda aydın görmək mümkündür. Ola bilsin ki, hansısa layihə hazırlığı mərhələsində yanlış anlaşılma olub, amma məsələnin bu formada təqdim edilməsində məntiq görmürəm.

- Paytaxtda mitinqlərə əlverişli yerlərin ayrılmasına nail olmaq üçün hakimiyyət strukturları ilə bağlı danışıqlar aparılması məqsədilə nümayəndələr müəyyənləşdirib iki dəfə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinə müraciət etmişdiniz. Müraciətlərə reaksiya varmı? Hakimiyyətdən cavab yoxdursa, bunu necə qiymətləndirirsiz?

- Bu, az da olsa, zamana ehtiyacı olan məsələdir. Düşünürəm ki, bu məsələ həll olunmalıdır və olacaq. Sərbəst toplaşmaq üçün müvafiq yerlərin ayrılması önəmli bir problemdir və həll olunmalıdır. Bu problemi həll etməyə bilməzlər.

- İlin sonuna kimi Müsavat Partiyasının qurultayı keçirilə bilərmi? Hazırlıqlar necə gedir?

- Hazırlıq davam edir, qurultaya hazırlıq üzrə təşkilat komitəsinin iclasları mütəmadi keçirilir. Rayon təşkilatlarında konfransların keçirilməsi qurultay üçün çox önəmlidir. Bu iş gedir. Təkcə son həftədə üç rayonumuzda konfranslar, toplantılar keçirilib. Təbii ki, dostlarımızın, xüsusilə Arif Hacılının, gənclərin həbsi bu prosesə müəyyən problemlər yaradır. Hakimiyyət də hər zaman olduğu kimi problemlər yaratmaqda davam edir, amma buna baxmayaraq hazırlıqlar davam edir, hər zaman olduğu kimi uğurlu qurultay keçirə biləcəyik.

- Son günlər Azərbaycanda beynəlxalq qurumlara ünvanlanan sərt bəyanatlar artıb. Eyni zamanda, Avropadan Azərbaycana səfərlər artıb. Bu nəylə nəticələnə bilər?

- Artıq beynəlxalq miqyasda çox köklü dəyişikliklər baş verib. Söhbət ondan gedir ki, azad dünya birmənalı olaraq qəbul edib ki, təhlükəsiz və firavan dünya istənilirsə, azadlıq dəyərləri bütün dünyaya yayılmalıdır. Bu proses bütün dünyanı əhatə edir, o cümlədən Azərbaycanı. Ona görə də Azərbaycan hakimiyyəti bu yersiz nadincliyi, dirənməyi dayandırıb Azərbaycanda azadlıqlarla bağlı məhdudiyyətləri aradan qaldırmaq və azadlıqları genişləndirmək istiqamətində addımlar atmalıdır. Hakimiyyət bunu etməyə məcbur olacaq, nə qədər tez və könüllü şəkildə bunu edərsə, Azərbaycanın da, özlərinin də maraqlarına uyğun olar.